پوتین در چین: ۴۰ توافقنامه برای نظم نوین جهانی و همکاری‌های استراتژیک

محورهای اصلی مذاکرات و توافقنامه‌ها

مذاکرات پوتین و شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین، بر چندین محور اساسی متمرکز است:

• انرژی: اجرای طرح‌های مشترک در زمینه صادرات گاز LNG روسیه به چین و توسعه خطوط لوله موجود برای انتقال نفت.
• مالی: ایجاد سازوکارهای جدید تعامل مالی بین دو کشور برای کاهش وابستگی به سیستم‌های مالی غربی.
• فناوری: گسترش همکاری در حوزه‌های فناوری هسته‌ای، فناوری اطلاعات، و گردشگری.

هیئت روسی شامل ۳۹ مقام برجسته از جمله معاونان نخست‌وزیر، رئیس بانک مرکزی، ۸ وزیر و رؤسای شرکت‌های بزرگ دولتی است که نشان‌دهنده اهمیت و گستردگی این مذاکرات است.

امضای اسناد کلیدی برای نظم نوین جهانی

در این سفر، دو سند اساسی به امضا رسید که چشم‌انداز روابط آتی و نقش دو کشور در صحنه جهانی را ترسیم می‌کند:

1. بیانیه مشترک در مورد شکل‌گیری جهان چندقطبی و روابط بین‌الملل از نوع جدید: این سند نشان‌دهنده همسویی کامل دیدگاه‌های مسکو و پکن در مورد دستور کار جهانی است. دو طرف ضمن محکومیت حملات آمریکا و اسرائیل به ایران به عنوان نقض حقوق بین‌الملل، بر ضرورت بازگشت به گفت‌وگو و مذاکره برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها در خاورمیانه تأکید کردند.
2. بیانیه مشترک در مورد تقویت مشارکت جامع و همکاری راهبردی: این سند بر تعمیق روابط دوجانبه بر مبنای حسن همجواری، دوستی و همکاری تأکید دارد و قرار است مسیر توسعه آینده روابط روسیه و چین را تعیین کند.

علاوه بر این، توافقنامه‌های دیگری در زمینه‌های تجارت، آموزش، فرهنگ و حمل‌ونقل نیز به امضا خواهد رسید که مشارکت دو طرف را در این حوزه‌ها افزایش خواهد داد.

همکاری‌های انرژی: تضمین ثبات در بازار جهانی

بخش انرژی یکی از مهم‌ترین محورهای این سفر است. با حضور مدیران شرکت‌های بزرگ انرژی روسیه، انتظار می‌رود قرارداد تجاری عرضه گاز به چین از طریق خط لوله «قدرت سیبری-۲» نهایی شود. این خط لوله با طول بیش از ۴ هزار کیلومتر، سالانه ۵۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به چین تحویل خواهد داد و بخش قابل توجهی از کاهش صادرات گاز روسیه به اروپا را جبران می‌کند.

«پوتین پیش از این سفر اعلام کرده بود: در اصل، ما در سطح بالایی از توافق هستیم تا گامی جدی و بسیار مهمی در حوزه همکاری در بخش گاز و نفت برداریم.»

بی‌ثباتی در غرب آسیا و آفریقا، چین را به تسریع در تنوع‌بخشی به منابع انرژی خود تشویق کرده است. خطوط لوله روسیه در حال حاضر مطمئن‌ترین روش برای تحویل منابع انرژی به شمار می‌روند. همچنین، پیش‌بینی می‌شود عرضه سالانه گاز از طریق خط لوله موجود «قدرت سیبری ۱» از ۳۸ میلیارد متر مکعب به ۴۴ میلیارد متر مکعب افزایش یابد و صادرات سالانه گاز روسیه به چین با خطوط لوله از مرز ۱۰۰ میلیارد متر مکعب فراتر رود.

توسعه همکاری در حوزه LNG

همکاری‌ها در زمینه صادرات LNG روسیه به چین نیز جدی‌تر خواهد شد. پس از یک دوره عدم پذیرش نفتکش‌های پروژه آرکتیک LNG-2 در سواحل چین، در سال ۲۰۲۵ چین یک ترمینال جداگانه برای دریافت محصولات تحریم‌شده روسیه اختصاص داد. گام‌های بعدی شامل ساخت مشترک نفتکش‌های کلاس قطبی و گسترش زیرساخت‌های پذیرش LNG در چین است. همچنین، از سرگیری ارسال قطعات و ابزارآلات چینی برای گسترش مراکز بارگیری گاز LNG روسیه مورد بحث قرار خواهد گرفت.

در حوزه نفت، بحث افزایش عرضه نفت و حتی ساخت یک خط لوله جدید انتقال نفت از روسیه به چین مطرح است. صادرات نفت از طریق خط لوله به دلیل هزینه‌های کمتر و امنیت بیشتر در برابر مزاحمت‌های احتمالی، برای هر دو کشور جذابیت دارد.

گسترش همکاری‌های مالی و کاهش سلطه دلار

بی‌اعتنایی اخیر چین به اعمال تحریم‌های ایالات متحده علیه پنج شرکت روسی، فرصت‌های بزرگی را برای گسترش همکاری‌های مالی بین مسکو و پکن فراهم کرده است. این اقدام عملاً مانع ترس شرکت‌های چینی از تحریم‌های ثانویه آمریکا را برداشته است.

حضور الویرا نابیولینا، رئیس بانک مرکزی روسیه، در این هیئت نشان‌دهنده عزم جدی مسکو برای گره‌گشایی از مسائل مالی در بالاترین سطح است. پیش از این سفر، سهم ارزهای ملی (روبل و یوان) در تسویه‌حساب‌های تجاری بین دو کشور به ۹۵ تا ۹۹ درصد رسیده بود.

روسیه و چین در حال ایجاد و توسعه زیرساخت‌های مالی موازی برای استقلال بیشتر از نظام غرب هستند. هدف، برقراری ارتباط عمیق و مستقیم بین نظام‌های پرداخت خود، از جمله اتصال سیستم پیام‌رسانی مالی روسیه (SPFS) به سیستم پرداخت کراس‌بوردی چین (CIPS) است. بحث در مورد سازگار کردن ارزهای دیجیتال بانک مرکزی دو کشور (روبل دیجیتال و یوان دیجیتال) نیز در دستور کار بوده است که گامی عملی برای پایان دادن به سلطه دلار محسوب می‌شود.