قزوین؛ پیشرو در فرهنگ اهدای عضو با چالش‌های پیش‌رو و نیاز به مشارکت رسانه‌ها

فرهنگ‌سازی اهدای عضو؛ راهی برای نجات جان‌ها در قزوین

استان قزوین در سال‌های اخیر گام‌های مؤثری در ترویج فرهنگ اهدای عضو برداشته و موفق به کسب رتبه برتر کشوری در این زمینه شده است. با این حال، هنوز چالش‌های جدی در مسیر تأمین اعضای پیوندی و افزایش آگاهی عمومی وجود دارد که نیازمند مشارکت فعال رسانه‌ها و خیرین است.

پیشرفت‌های چشمگیر در اهدای عضو استان قزوین

سعید مظفری، مدیرعامل انجمن اهدای عضو استان قزوین، در نشست با اهالی رسانه به تشریح فعالیت‌های این مجموعه پرداخت. وی اظهار داشت که از زمان تأسیس این انجمن، ۹۵ هزار کارت اهدای عضو در استان صادر شده است که نشان‌دهنده استقبال قابل توجه مردم است.

• برپایی غرفه‌های صدور کارت: سال گذشته به درخواست دستگاه‌های اجرایی، غرفه‌های صدور کارت اهدای عضو در نقاط مختلف استان برپا شد.
• ثبت نشان اهدای عضو در گواهینامه: افراد متقاضی گواهینامه رانندگی می‌توانند به‌صورت داوطلبانه نشان اهدای عضو را در گواهینامه خود ثبت کنند.

مظفری همچنین از برنامه‌ریزی برای تأسیس واحد پیوند اعضا در بیمارستان ولایت خبر داد. این طرح نیازمند حدود ۲۰ میلیارد تومان بودجه برای خرید تجهیزات است که قرار است از ظرفیت خیرین برای تأمین آن استفاده شود. فضای فیزیکی و نیروی متخصص مورد نیاز برای این واحد فراهم شده است.

استان قزوین از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ موفق به کسب رتبه برتر کشور در حوزه ارتقای فرهنگ اهدای عضو شده و پویش «ایران دیار نفس» نیز از روز شنبه آغاز به کار خواهد کرد.

آمار اهدای عضو در قزوین و کشور

مدیرعامل انجمن اهدای عضو استان قزوین به آمارهای موجود اشاره کرد:

• در سال ۱۴۰۳، تعداد ۱۲ مورد اهدای عضو در استان ثبت شد.
• این آمار در سال ۱۴۰۴ با پیگیری‌های دانشگاه علوم پزشکی و واحد پیوند اعضا به ۱۹ مورد افزایش یافته است.
• این عدد، قزوین را در جایگاهی بالاتر از میانگین کشوری قرار می‌دهد و اغلب موارد اهدایی، کلیه بوده است.

وی همچنین به آمارهای نگران‌کننده کشوری اشاره کرد:

سالانه ۸۰۰۰ مورد مرگ‌مغزی در کشور اتفاق می‌افتد که از این تعداد، ۵۰۰۰ نفر به دلایل مختلف شرایط اهدای عضو را ندارند و از ۳۰۰۰ نفر باقی‌مانده نیز تنها خانواده ۱۰۰۰ نفر برای اهدای عضو رضایت می‌دهند؛ این در حالی است که روزانه ۱۰ تا ۱۲ نفر در کشور به دلیل نرسیدن عضو پیوندی جان خود را از دست می‌دهند.

مظفری تأکید کرد که ۸ عضو اصلی و ۵۳ بافت بدن انسان می‌توانند نجات‌بخش جان دیگران باشند.

چالش‌های فرهنگی و راهکارهای ترویج

یکی از چالش‌های اصلی، عدم آگاهی عمومی کافی در مورد تفاوت «کما» و «مرگ‌مغزی» است. تصمیم‌گیری برای خانواده‌ها در شرایط سخت مرگ‌مغزی عزیزانشان دشوار است، اما آمارها نشان می‌دهد خانواده‌هایی که عزیزانشان پیش‌تر کارت اهدای عضو داشته‌اند، راحت‌تر رضایت می‌دهند. کارت اهدای عضو به عنوان نماد فرهنگی و یک وصیت‌نامه برای فرد محسوب می‌شود.

نقش رسانه و خیرین در ارتقای سلامت قزوین

حمیدرضا قافله‌باشی، سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین، با تأکید بر اهمیت عوامل مؤثر بر سلامت، نقش رسانه‌ها و خیرین را در فرهنگ‌سازی و رفع کمبودها حیاتی دانست.

عوامل مؤثر بر سلامت و چالش‌های استان

قافله‌باشی عوامل اثرگذار بر سلامت را به شرح زیر تقسیم‌بندی کرد:

• ۲۰ درصد: ژنتیک
• ۳۰ درصد: سبک زندگی
• ۵۰ درصد: عوامل خارج از اختیار فرد (آلودگی هوا، بیماری‌های زمینه‌ای، نوع غذا و غیره)

وی با اشاره به صنعتی بودن استان قزوین، پیامدهای صنعتی مانند آلودگی هوا و محیط‌زیست را از اهمیت بالایی برخوردار دانست. قانع کردن خانواده‌های افراد مرگ‌مغزی برای اهدای عضو همچنان دشوار است و نیاز به ورود سایر گروه‌ها برای فرهنگ‌سازی دارد.

دانشگاه علوم پزشکی در بیان مباحث علمی و بالینی نقش دارد، اما رسانه و آثار هنری نیز می‌توانند در فرهنگ‌سازی مؤثر باشند.

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین به اهمیت مراقبت‌های پس از پیوند برای جلوگیری از عفونت و پس‌زدگی عضو اشاره کرد و تأکید کرد که پیوند کلیه در استان تنها پس از فراهم شدن تمامی مقدمات و مسائل مالی انجام خواهد شد تا اعتماد مردم آسیب نبیند.

کمبودها و نیازهای بخش درمان قزوین

قافله‌باشی به برخی کمبودهای جدی در بخش سلامت استان قزوین اشاره کرد:

• کمبود ۷۰۰ تخت بیمارستانی: استان با کمبود ۷۰۰ تخت مواجه است.
• بخش دیالیز: با تکمیل درمانگاه محمدزاده (۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی و نیازمند ۱۰۰ میلیارد تومان بودجه)، ۶۰ تخت دیالیز به ظرفیت استان افزوده خواهد شد.
• نیروی انسانی: استان با کمبود پزشک متخصص، پرستاری و پیراپزشکی مواجه است و به ۳۰ واحد اسکان برای پزشکان متخصص نیاز دارد.
• فضاهای آموزشی: ۳۸۰۰ دانشجو در دانشکده پزشکی تحصیل می‌کنند و این مجموعه با کمبود فضاهای آموزشی مواجه است.
• تجهیزات پزشکی: تجهیزات پزشکی استان فرسوده و قدیمی است.
• شاخص‌های سلامت: شاخص‌های سلامت قزوین در برخی موارد از متوسط کشوری پایین‌تر است، از جمله تحرک کمتر مردم و وضعیت نامناسب در کنترل برخی عوامل.
• جمعیت: تعداد موالید در صورت فرزندآوری همه مادران واجد شرایط، باز هم از سال گذشته کمتر است.

وی همچنین به افزایش قیمت دارو و افزایش پرداختی از جیب بیماران اشاره کرد، هرچند تلاش شده پوشش بیمه‌ای داروهای مزمن تغییری نکند. علت اصلی مرگ‌ومیرها در استان، بیماری‌های غیرواگیر مانند قلبی و مغزی در سنین بالاتر و سوانح در سنین پایین‌تر است. فرسودگی فضای فیزیکی شبکه‌های بهداشتی در روستاها و شهرها نیز از چالش‌های موجود است که خیرین می‌توانند در این زمینه کمک کنند.

در پایان، قافله‌باشی یادآور شد که در طول سال بیش از ۴۰۰ میلیون تردد در استان وجود دارد و با وجود اینکه انتظار می‌رفت شاخص اهدای عضو به حدود ۴۰ مورد برسد، در نهایت ۱۹ مورد پیوند موفق و ۲۳ مورد رضایت‌گیری ثبت شد. وی از رسانه‌ها خواست تا در ترویج فرهنگ اهدای عضو نقش فعال‌تری داشته باشند.