سایه ترامپ و جنگ ایران بر رویای «قدرت جهانی» هند: چالش‌های مودی

جاه‌طلبی‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی هند، تحت تاثیر سیاست‌های غیرقابل پیش‌بینی دونالد ترامپ و پیامدهای جنگ علیه ایران، با موانع جدی روبرو شده است. این وضعیت، پروژه بلندپروازانه نارندرا مودی برای تبدیل هند به یک قدرت جهانی را در مسیر دشواری قرار داده است.

آسیب‌پذیری هند در برابر سیاست‌های واشنگتن

هانس فان‌لیوین، تحلیلگر اقتصاد بین‌الملل، معتقد است که مودی که پیشتر بازگشت ترامپ را به نفع خود می‌دانست، اکنون شاهد آن است که هند به یکی از آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر سیاست‌های اقتصادی و نظامی واشنگتن تبدیل شده است. این آسیب‌پذیری به ویژه پس از گسترش جنگ در ایران و آشفتگی بازار جهانی انرژی تشدید شده است.

مودی تنها چند هفته قبل در اوج قدرت سیاسی قرار داشت. حزب حاکم «بهاراتیا جاناتا» پیروزی گسترده‌ای در انتخابات ایالتی کسب کرده بود و نخست‌وزیر هند امیدوار بود پروژه «ویکست بهارات» یا «هند توسعه‌یافته» را تا سال ۲۰۴۷ به ثمر برساند؛ طرحی که هدف آن تبدیل هند به یک قدرت بزرگ جهانی است.

تاثیر جنگ و بحران انرژی بر اقتصاد هند

جنگی که ترامپ در منطقه به راه انداخت، به ویژه بحران ایران و تداوم اختلال در تنگه هرمز، ضربه سنگینی به اقتصاد وابسته به انرژی هند وارد کرده است. این کشور حدود ۸۷ درصد نیاز نفت و گاز خود را از خارج تامین می‌کند و این وابستگی، آن را در برابر نوسانات بازار انرژی بسیار آسیب‌پذیر ساخته است.

• فرار سرمایه‌گذاران خارجی
• کاهش ارزش روپیه
• تشدید فشارهای تورمی

این وضعیت موجب شده تا موسسه «مودیز» پیش‌بینی رشد اقتصادی هند را به ۶ درصد کاهش دهد؛ نرخی که به اعتقاد کارشناسان، برای تحقق رویای «هند ابرقدرت» ناکافی است. چیتیج باجبای، پژوهشگر اندیشکده چتم‌هاوس، تاکید می‌کند که هند برای رسیدن به اهداف بلندپروازانه خود نیازمند رشد اقتصادی پایدار ۸ درصدی است؛ هدفی که حتی پیش از آغاز جنگ ایران نیز دست‌یافتنی به نظر نمی‌رسید.

تغییر معادلات راهبردی و روابط با آمریکا

مودی که امیدوار بود در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، همکاری‌های راهبردی واشنگتن و دهلی‌نو علیه چین تقویت شود، اکنون با واقعیتی متفاوت روبرو شده است. این تغییر شامل جنگ تعرفه‌ای آمریکا و تغییر رویکرد ناگهانی ترامپ نسبت به پاکستان و چین می‌شود.

نزدیکی اخیر واشنگتن به اسلام‌آباد ــ که اکنون نقش میانجی میان ایران و آمریکا را ایفا می‌کند ــ و همچنین تغییر لحن ترامپ در قبال پکن، شوک مهمی برای محاسبات راهبردی هند بوده است.

والتر لادویگ، استاد علوم سیاسی در کینگز کالج لندن، می‌گوید: «تحولات اخیر به اعتماد راهبردی ۲۰ ساله میان آمریکا و هند آسیب زده و نشان داده دهلی‌نو همچنان بیشتر تحت تاثیر تحولات نظام بین‌الملل قرار می‌گیرد تا اینکه خود شکل‌دهنده آن باشد.»

ضعف‌های ساختاری و سیاست‌های ریاضتی

گزارش تلگراف به ضعف‌های ساختاری اقتصاد هند نیز اشاره می‌کند، از جمله:

• عقب‌ماندگی در حوزه فناوری‌های پیشرفته
• ضعف سرمایه‌گذاری در آموزش و زیرساخت انسانی
• محدودیت‌های ناشی از ساختار دموکراتیک و غیرمتمرکز کشور که تصمیم‌گیری سریع اقتصادی را دشوار می‌کند.

دولت هند برای مهار بحران ناشی از افزایش قیمت انرژی، به سیاست‌های ریاضتی روی آورده و حتی از مردم خواسته تا خرید طلا را کاهش دهند؛ کالایی که دومین قلم بزرگ وارداتی هند محسوب می‌شود. دولت مودی همچنین تعرفه واردات طلا را به ۱۵ درصد افزایش داده و محدودیت‌هایی برای واردات آن اعمال کرده است تا از فشار بیشتر بر ذخایر ارزی و تراز پرداخت‌ها جلوگیری کند.

آینده رویای جهانی هند

در نهایت، اگرچه مودی همچنان در عرصه داخلی هند از قدرت سیاسی بالایی برخوردار است، اما رویای تبدیل هند به یک قدرت جهانی، اکنون بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر بحران‌های خارجی، جنگ‌های آمریکا و بی‌ثباتی فزاینده نظام بین‌الملل قرار گرفته است. این مسیر برای دهلی‌نو طولانی‌تر و پیچیده‌تر از گذشته به نظر می‌رسد.