محدودیت واردات روغن پالم؛ هشدار دبیر انجمن روغن درباره افت کیفیت و چالش‌های سلامت

نگرانی‌ها از کمبود روغن پالم و تأثیر آن بر سلامت و صنعت کشور

سیامک ربیعی، دبیر انجمن روغن و چربی‌های خوراکی کشور، ضمن اشاره به چالش‌های تأمین و تولید انواع روغن خوراکی، نسبت به کاهش کیفیت محصولات در پی محدودیت‌های وارداتی هشدار داد. این محدودیت‌ها، به‌ویژه در تأمین روغن پالم، می‌تواند تبعات جدی برای صنایع غذایی و سلامت عمومی در پی داشته باشد.

وضعیت فعلی تأمین روغن در کشور

ربیعی با تشریح وضعیت کنونی، توضیح داد که بخش عمده‌ای از روغن‌های آفتابگردان، سویا و کلزا از شمال کشور و کشورهای همسایه مانند ترکیه تأمین می‌شود که در این زمینه نگرانی کمتری وجود دارد. اما وضعیت برای روغن پالم متفاوت است. پیش از «محاصره دریایی»، واردات پالم از بندر امام خمینی (ره) صورت می‌گرفت، اما اکنون این مسیر با دشواری‌های فراوانی روبرو است. وی افزود که در این مدت، دو کشتی موفق به واردات محموله‌هایی به وزن ۴۵ هزار تن و ۲۰ هزار تن روغن پالم شده‌اند.

محدودیت‌های واردات روغن پالم از جنوب

دبیر انجمن روغن و چربی‌های خوراکی تاکید کرد که به دلیل شرایط ناشی از محدودیت‌ها در منطقه جنوب کشور، امکان ورود روغن پالم به صورت معمول وجود ندارد. تنها راهکار فعلی، واردات محدود از طریق فلکسی‌تانک از بندر مرسین ترکیه و سپس حمل زمینی با کامیون است که این روش هزینه به مراتب بالاتری دارد. در صورت ادامه این وضعیت، صنایع وابسته به روغن پالم، از جمله تولیدکنندگان شیرینی، شکلات، چیپس و اسنک، با مشکل جدی مواجه خواهند شد.

تبعات استمرار شرایط بر صنایع غذایی

ربیعی در پاسخ به این سوال که کدام بخش‌های صنعت آسیب‌پذیرتر هستند، اظهار داشت: «در حوزه صنف و صنعت، بخش تولید سس که از روغن سویا یا آفتابگردان استفاده می‌کند، تأثیر زیادی نمی‌پذیرد. اما صنایعی که از روغن‌های خانواده پالم برای تولید شورتنینگ‌ها یا روغن‌های خوراکی مربوط به تهیه شیرینی و شکلات استفاده می‌کنند، بیشتر تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.» وی افزود که تلاش‌ها برای واردات نهاده‌ها از بندر چابهار به بهبود شرایط کمک شایانی کرده است.

«با یک نگاه اجمالی در خصوص محدودیت تأمین روغن خام پالم، در دسته روغن‌های خانوار و روغن‌های مورد مصرف بخش سس، کنسرو و گوشت تأثیر کمتر، اما در دسته روغن‌های شیرینی، شکلات، چیپس و اسنک تأثیر بیشتری را شاهد خواهیم بود.»

وی ابراز امیدواری کرد که به زودی امکان حمل مجدد روغن پالم از مالزی به بنادر جنوبی کشور فراهم شود و با توجه به ۶۵ هزار تن روغنی که اخیراً وارد شده است، تا یک ماه آینده مشکلی در این زمینه وجود نخواهد داشت.

مدیریت محدودیت‌ها و حمایت از واحدهای کوچک

در خصوص حمایت از واحدهای کوچک‌تر، دبیر انجمن روغن و چربی‌های خوراکی کشور گفت: «واردکنندگان کالای اساسی، خصوصاً روغن خام، علاوه بر تأمین نیاز کارخانجات خود، امکان تأمین برای شرکت‌های دیگر به ویژه واحدهای کوچک‌تر را دارند. لذا این گونه کارخانجات که توان تأمین ندارند، قادر خواهند بود از ظرفیت‌های واردکنندگان استفاده نمایند.»

هشدار سلامت: افت کیفیت با بازگشت احتمالی ترانس بالا

یکی از جدی‌ترین نگرانی‌ها، تأثیر کمبود روغن پالم بر کیفیت محصولات و سلامت عمومی است. ربیعی هشدار داد: «در صورتی که برای تولید روغن‌های شورتنینگ مورد استفاده در صنف و صنعت، به جای روغن پالم از روغن‌های دیگر نظیر آفتابگردان یا سویا استفاده کنیم، برای جامدسازی آن نیاز به فرآیند هیدروژناسیون خواهیم داشت. این اقدام باعث افزایش پارامتر کیفی مهمی نظیر ترانس روغن بالاتر از حد مجاز خواهد شد که عوارض نامطلوبی برای سلامتی مردم ایجاد می‌کند.» وی تأکید کرد که در این شرایط، تمامی زحمات سال‌های اخیر برای تأمین روغن‌های کم ترانس و بدون ترانس از بین خواهد رفت.

وی افزود که به طور متوسط، از حدود ۱۵۰ هزار تن نیاز ماهانه روغن خام کشور، حدود ۴۵ هزار تن (معادل ۳۰ درصد) از خانواده پالم است. اگر این میزان به اندازه کافی وارد نشود، بخش‌های وابسته به این نوع روغن آسیب جدی خواهند دید و نگرانی‌های کیفی برای سلامت کشور ایجاد خواهد شد.

تغییر رفتار بازار و چالش‌های نقدینگی

مقابله با قاچاق پس از حذف ارز ترجیحی

ربیعی به تغییر رفتار بازار پس از حذف ارز ترجیحی اشاره کرد و گفت که نیاز ماهانه کشور به روغن ۱۵۰ هزار تن است. پیش از آزادسازی نرخ ارز، تولید به بیش از ۲۰۰ هزار تن نیز می‌رسید که نشان‌دهنده قاچاق بی‌رویه کالای اساسی بود. با آزاد سازی نرخ ارز، با قاچاق سالانه بالای ۴۵۰ هزار تا ۵۰۰ هزار تن روغن مقابله شده است که پیش از این، حدود ۶۰۰ میلیون دلار ارز را از کشور خارج می‌کرد. لذا حذف ارز ترجیحی عملاً بحث قاچاق را منتفی کرده است.

فشار نقدینگی بر واردکنندگان

وی خاطرنشان کرد که در وضعیت فعلی، بزرگترین چالش برای کارخانه‌ها و واردکنندگان، بحث هزینه‌ها و نقدینگی است. در گذشته، بر اساس مدل اعتبار اسنادی (LC)، تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد از هزینه مواد اولیه پیش از تحویل پرداخت می‌شد، اما اکنون واردکنندگان باید ۱۰۰ درصد مبلغ کالا را پیش از بارگیری کشتی پرداخت کنند. این موضوع تأمین نقدینگی را به بزرگترین مشکل در واردات مواد اولیه تبدیل کرده است.

در پایان، ربیعی متذکر شد که علاوه بر کمبود نقدینگی، مطالبات یک میلیارد یورویی واردکنندگان روغن که بیش از ۱۵ ماه است پرداخت نشده، فشار مضاعفی بر قدرت نقدینگی بازرگانان و صنایع مرتبط وارد کرده و باید هر چه سریع‌تر پرداخت شود.