نقش حیاتی ماما در سلامت مادر و نوزاد: از بارداری تا پس از زایمان

وظایف اصلی ماما در دوران بارداری

اشرف قیاسی، استادیار بهداشت باروری و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بر اهمیت نقش ماما در مدیریت صحیح دوران بارداری تأکید کرد. نخستین گام در این مسیر، تشکیل پرونده سلامت و ارزیابی جامع وضعیت مادر از نظر عوامل خطر است.

• مراجعات دوره‌ای: در این مراجعات، شاخص‌های حیاتی مانند فشار خون، وزن مادر، رشد جنین و ضربان قلب جنین به دقت بررسی و ثبت می‌شوند.
• آموزش‌های ضروری: مادران آموزش‌های لازم درباره تغذیه صحیح، مصرف مکمل‌های ضروری و شناسایی علائم هشداردهنده بارداری را دریافت می‌کنند.

حمایت از زایمان طبیعی و کاهش استرس

قیاسی با اشاره به اینکه حمایت از زایمان طبیعی یکی از مهم‌ترین وظایف ماماهاست، افزود: «تلاش می‌شود با استفاده از روش‌های مختلف، زایمان طبیعی ایمن و کم‌استرس برای مادران فراهم شود.» در این راستا، آموزش‌های آمادگی برای زایمان اهمیت ویژه‌ای دارد.

تحولات در روش‌های کاهش درد زایمان

طی سال‌های اخیر، حوزه مامایی شاهد تحولات چشمگیری در کشور بوده است. آموزش‌های تخصصی ماماها توسعه یافته و توجه به زایمان طبیعی و روش‌های کاهش درد افزایش یافته است. امروزه در بسیاری از مراکز درمانی، از روش‌های غیردارویی برای کاهش درد استفاده می‌شود، از جمله:

• تکنیک‌های تنفسی
• رایحه‌درمانی
• تغییر وضعیت مادر

مراقبت‌های پس از زایمان و سلامت روان

خدمات مامایی پس از تولد نوزاد نیز ادامه می‌یابد. ماما وضعیت جسمی مادر، روند بهبود، میزان خونریزی و شرایط نوزاد را ارزیابی می‌کند. بخش‌های دیگر این خدمات شامل موارد زیر است:

• آموزش شیردهی
• مشاوره تنظیم خانواده
• پیگیری سلامت روان مادر

مدیر گروه مامایی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بر نقش حیاتی ماما در سلامت روان مادران تأکید کرد. شناسایی افسردگی پس از زایمان، ارائه حمایت عاطفی و ارجاع به متخصص در صورت نیاز، از مسئولیت‌های مهم ماما در این دوره است؛ چرا که سلامت روحی مادر به اندازه سلامت جسمی او اهمیت دارد.

تفاوت مامایی و تخصص زنان

قیاسی به تفاوت میان خدمات مامایی و تخصص زنان اشاره کرد و توضیح داد: «ماماها بیشتر بر بارداری‌های طبیعی و کم‌خطر تمرکز دارند، در حالی که موارد پرخطر و نیازمند جراحی توسط متخصصان زنان مدیریت می‌شود.»

اهمیت آموزش‌های پیش از بارداری

وی همچنین بر اهمیت آموزش‌های پیش از بارداری تأکید کرد و افزود: «آگاهی‌بخشی به زوجین پیش از بارداری می‌تواند از بسیاری از مشکلات و عوارض پیشگیری کرده و زمینه تولد نوزاد سالم را فراهم کند.»