جاسوسی در فوتبال: از محرومیت ساوت‌همپتون تا ماموریت سری علیمنصور در کره

فوتبال اروپا بار دیگر با سخت‌گیری‌های اخلاقی خود، مرزهای بازی جوانمردانه را به نمایش گذاشت. در اتفاقی که بازتاب گسترده‌ای پیدا کرده، باشگاه ساوت‌همپتون، در آستانه پلی‌آف صعود به لیگ برتر انگلیس، به دلیل فیلمبرداری یکی از اعضای کادر فنی‌اش از تمرینات تیم رقیب، میدلزبورو، با محرومیت مواجه شد. این رویداد، بحث‌های قدیمی درباره جاسوسی از تمرینات تیم‌های رقیب را دوباره زنده کرده و به ویژه در فوتبال ایران، خاطراتی از حوادث مشابه را یادآور می‌شود.

جاسوسی در فوتبال ایران: از کوادکوپتر تا تیم ملی

موضوع جاسوسی از تمرینات در فوتبال ایران نیز بی‌سابقه نیست و در مقاطع مختلف حاشیه‌ساز شده است:

• دوران برانکو در پرسپولیس: در زمان سرمربیگری برانکو ایوانکوویچ در پرسپولیس، چرخش یک کوادکوپتر در ورزشگاه آزادی و فیلمبرداری از تمرینات این تیم، جنجال آفرید. این پهپاد توسط علی مهاجر، از یاران علیرضا منصوریان، به سمت تمرین پرسپولیس به پرواز درآمده بود.
• تمرین تیم ملی و کی‌روش: حادثه‌ای مشابه در حاشیه تمرین تیم ملی رخ داد؛ زمانی که کارلوس کی‌روش تیمش را برای جام جهانی ۲۰۱۸ آماده می‌کرد. یک تیم باشگاهی در مجاورت تیم ملی به تمرین می‌پرداخت و شیطنت‌هایی در این زمینه صورت گرفت که با واکنش فوری مواجه شد، هرچند انگیزه آن تیم باشگاهی هرگز مشخص نشد.

فوتبال ایران برخلاف اروپا، قوانین صریحی در مورد جاسوسی از تمرینات ندارد، اما این حوادث نشان‌دهنده لزوم توجه بیشتر به این مسائل است.

مشهورترین جاسوسی‌های تاریخ فوتبال ایران

دو مورد از مشهورترین موارد جاسوسی در تاریخ فوتبال ایران به دو مقطع متفاوت از تیم ملی بازمی‌گردد:

• جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین: در سال ۱۹۷۸، اعضای کادر فنی تیم ملی انگلیس به اردوی تیم ملی ایران در آرژانتین مراجعه کرده و اطلاعاتی درباره تیم اسکاتلند را در اختیار حشمت مهاجرانی و اصغر شرفی، سرمربی و مربی ایران در اولین حضورش در جام جهانی، قرار دادند. این اقدام در ابتدا به عنوان یک عمل ایذایی از سوی اسکاتلندی‌ها تلقی شد، اما بعدها مشخص گردید که انگلیسی‌ها به دنبال شکست تیم هم‌وطن خود مقابل ایران بودند تا از غیبت خود در جام جهانی بکاهند.
• مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ و ماموریت علیمنصور: یکی از پرحاشیه‌ترین و مهم‌ترین موارد جاسوسی به بازی سرنوشت‌ساز ایران و کره‌جنوبی در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ بازمی‌گردد. ایران برای صعود به جام جهانی، پس از نتایج ضعیف، به سه پیروزی متوالی مقابل قطر، لبنان و کره‌جنوبی نیاز داشت که هر سه را با موفقیت پشت سر گذاشت و صعودی تاریخی را رقم زد. علیرضا منصوریان، که در آن زمان به عنوان دستیار کارلوس کی‌روش در تیم ملی حضور داشت، جزئیات ماموریت سری خود را برای جاسوسی از تیم کره‌جنوبی فاش کرده است.

روایت علیرضا منصوریان از ماموریت سری در کره جنوبی

علی منصوریان جزئیات جذابی از ماموریت خود برای آنالیز حریفان تیم ملی در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ را بازگو می‌کند:

آنالیز سه حریف برای صعود

«آن سالی که سرمربی تیم ملی امید و دستیار کی‌روش بودم، در آن یک ماه اخیر که کار خیلی سخت شد، ما در خانه با لبنان بازی داشتیم، بیرون هم با قطر و کره جنوبی. کی‌روش به من گفت که باید هر سه بازی را برای من آنالیز کنی.

ابتدا بازی با لبنان را رفتم. از آنجا رفتم قطر و سپس لبنان را چک کردم. در قطر که بودم میلوتینوویچ من را دید و گفت آمدی برای تیم ایران جاسوسی کنی ولی چون با هم رفیق بودیم گفت اشکالی ندارد. اطلاعات کامل در اختیار کی‌روش گذاشتم؛ یک ترکیبی که خودش از من خواست جلوی همه مربیان پای تخته بروم و توضیح دهم. من هم توضیح دادم و ترکیب مدنظرم را پیشنهاد دادم. او گفت ما که فردا با قطر بازی داریم، تو صبح زود برو لبنان. لبنان با کره جنوبی بازی داشت و من هم باید آنها را رصد می‌کردم. تمرینات هر دو تیم را دیدم، بازی را هم دیدم و گزارش را تهیه کردم و به تهران برگشتم. آن را هم که تحویل دادم، کی‌روش گفت حالا برو دنبال کره جنوبی و من هم یک هفته زودتر از بازی خودمان رفتم کره.»

ترس از دستگیری و محرومیت

منصوریان در ادامه به خطرات این ماموریت اشاره می‌کند: «شاید خیلی‌ها این موضوع را شوخی بگیرند اما من آن موقع خیلی جدی در تلویزیون می‌گفتم که اگر دستگیر می‌شدم نمی‌دانستم برای تیم ملی هم محرومیت و دردسر داشته باشد ولی می‌دانستم برای خودم بالای سه سال جریمه محرومیت از مربیگری دارد. به آقایان نبی، کفاشیان و کی‌روش هم می‌گفتم که اگر تا ساعت ۱۰ شب برنگشتم قطعا من را گرفته‌اند و بیایید مرا پیدا کنید.»

خطر برق‌گرفتگی در تمرین کره جنوبی

«هفت شبانه‌روز با تیم ملی کره جنوبی بودم و هر کجا می‌رفتند، من هم می‌رفتم تا اینکه یک روز مانده به مسابقات وقتی مربیان آخرین تاکتیک‌ها را مرور می‌کنند، با خودم گفتم یا بخت و یا اقبال. خودم دو دوربین داشتم، یک دوربین هم از مهرداد خانبان قرض گرفتم و در جاهای مختلف استادیوم قرار دادم. خودم هم به قسمتی در پشت سرویس بهداشتی رفتم و تا ساعت ۹ شب آنجا ماندم. وقتی تمرین تمام شد و استادیوم خاموش شد، آمدم دوربین‌ها را باز کردم، حدود پنج کیلومتر پیاده رفتم و بعدش تاکسی گرفتم و برگشتم.»

استقبال کی‌روش و لقب «سرباز وطن»

«همین که به هتل رسیدم دیدم کی‌روش روبروی در ورودی نشسته است. از من پرسید اوکی؟ منم گفتم اوکی. آنجا فهمیدیم تمریناتی که کره جنوبی ۷۲ ساعت قبل بازی و در حضور خبرنگاران انجام داده بود دروغ محض بوده و تاکتیکشان چیز دیگری بود. یادم هست کی‌روش همان موقع جواد نکونام را صدا کرد و گفت به این نگویید علیرضا منصوریان، بگویید سرباز وطن.»

تغییر قوانین و اخلاقیات در فوتبال

منصوریان در مورد تفاوت دیدگاه‌ها در گذشته و حال می‌گوید: «الان اصلا ناراحت نیستم اما بعدها اگر خاطرتان باشد اتفاقی مشابه در لیگ انگلیس رخ داد. وقتی تیم لیدز که با بیلسا بود، یکبار جاسوسی کرده بود که بازداشتش کردند و باعث شد او در تلویزیون به صورت رسمی عذرخواهی کند. او در تلویزیون گفت در آرژانتین چنین چیزی آزاد است اما نمی‌دانستم که در انگلیس ممنوع است. برای من موضوع باشگاهی با ملی فرق می‌کرد. به نظرم اینجا بحث وطن‌پرستی من به منطق غلبه کرد چون دست به کاری زدم که شاید خودم الان از کسی درخواست نکنم مشابه آن را انجام دهد. اگر باز هم زمان برگردد دوباره این کار را می‌کنم.»