پتروشیمی ایران؛ تولید پایدار، چالش بازسازی و شکاف درآمدی با جهان

محمدرضا شیری، تحلیلگر ارشد صنعت گاز و پتروشیمی، در همایش «چشم‌انداز اقتصاد» به تشریح ابعاد فنی و اقتصادی آسیب‌های اخیر به زیرساخت‌های انرژی پرداخت. وی ضمن ارائه تصویری واقع‌بینانه از وضعیت تولید، افق بازسازی این صنعت استراتژیک را ترسیم کرد.

وضعیت عملیاتی و زمان‌بندی بازسازی

شیری با اشاره به وضعیت عملیاتی مجتمع‌های پتروشیمی پس از حوادث اخیر اظهار داشت: «خوشبختانه خبر خوب این است که واحدهای تولیدی ما از کار نیفتاده‌اند و جریان تولید کماکان برقرار است.» وی افزود: «برخلاف برخی تصورات، پتروشیمی‌ها دچار توقف کامل نشده‌اند و چرخ‌های تولید در حال چرخش است، اما باید با مردم صادق بود و واقع‌بینی را پیشه کرد؛ چرا که جبران آسیب‌ها و بازسازی دقیق بخش‌های صدمه‌دیده، یک فرآیند زمان‌بر است که بین ۲ تا ۳ سال زمان می‌برد.»

اهمیت پتروشیمی در معیشت و اقتصاد

این تحلیلگر ارشد با تبیین پیوند عمیق این صنعت با معیشت مردم، خاطرنشان کرد: «از نایلون‌های بسته‌بندی ساده تا صنایع حساس خودرو و اقلام بهداشتی نظیر پوشک بچه، همگی مدیون استمرار تولید در این واحدها هستند.» وی تاکید کرد: «هرچند واحدها فعال هستند، اما فشار ناشی از کمبود برخی نهاده‌های تولیدی در قیمت محصولاتی نظیر آب معدنی خود را نشان داده است؛ لذا سرعت بخشیدن به روند بازسازی برای جلوگیری از فشارهای معیشتی در افق ۱۴۰۵ یک ضرورت حیاتی است.»

مقایسه بهره‌وری و فرصت‌های توسعه

شیری در ادامه با مقایسه بهره‌وری ایران با استانداردهای جهانی تصریح کرد: «درآمد ارزی ما به ازای هر تن محصول به حدود ۲۰۴ دلار رسیده است، در حالی که آلمان با تکیه بر زنجیره ارزش کامل، ۴۰۰۰ دلار درآمد کسب می‌کند.» او افزود: «تداوم فعالیت واحدها در شرایط فعلی یک فرصت است تا با تکمیل پروژه‌هایی که پیشرفت بالای ۸۵ درصد دارند، این شکاف درآمدی را ترمیم کرده و از خروج ارز برای واردات اقلامی که توان تولید داخلی‌شان وجود دارد، جلوگیری کنیم.»

چالش‌های سیاست‌گذاری و مدیریت

تحلیلگر ارشد انرژی با انتقاد از تشتت در سیاست‌گذاری‌های کلان گفت: «وجود چهار وزارتخانه با نگاه‌های متفاوت به پتروشیمی، مانع از یک مدیریت واحد در بحران‌ها شده است.» وی افزود: «مدیرانی که در دهه‌های گذشته و در اوج تحریم‌ها پروژه‌های عظیمی چون ستاره خلیج‌فارس را به ثمر رساندند، اکنون باید از روزمرگی فرآیندمحور فاصله گرفته و با نگاهی تحولی، بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده را در اولویت قرار دهند.»

ضرورت اصلاح نظام یارانه‌ای انرژی

شیری در پایان تأکید کرد: اگرچه وضعیت تولید پایدار است، اما نباید از ضرورت اصلاح نظام یارانه‌ای انرژی غافل شد. او افزود: «مدیریت مصرف در بخش خانگی و نوسازی تکنولوژی‌های سرمایشی می‌تواند منابع مالی لازم برای تسریع در بازسازی ۲ تا ۳ ساله پتروشیمی‌ها را فراهم کرده و امنیت اقتصادی کشور را در برابر شوک‌های احتمالی تضمین کند.»