معمای مصرف بالای انرژی در صنایع خرد: از علت تا راهکار

تحلیل چالش‌های ناترازی انرژی در صنایع کوچک و خرد

صنایع کوچک و خرد که بیش از ۹۰ درصد واحدهای صنعتی کشور را تشکیل می‌دهند، با وجود مصرف انرژی پایین در هر واحد، در مجموع سهم قابل‌توجهی از انرژی بخش صنعت را به خود اختصاص داده‌اند. با این حال، به دلیل فقدان آمارهای تفکیکی دقیق، این بخش اغلب در گزارش‌های کلان نادیده گرفته می‌شود.

شدت مصرف انرژی و علل اتلاف

بررسی‌های فنی نشان می‌دهد شدت مصرف انرژی در این صنایع ۳ تا ۴ برابر بیشتر از صنایع بزرگ است. استفاده از تجهیزات فرسوده، فقدان متخصصان انرژی و مقیاس پایین تولید از مهم‌ترین عوامل این ناکارآمدی است.

جدول پتانسیل صرفه‌جویی در تجهیزات صنعتی

بخش مصرف‌کننده	سهم از مصرف برق	پتانسیل صرفه‌جویی	علت اصلی اتلاف
الکتروموتورها	۶۰ تا ۷۰ درصد	۱۵ تا ۲۵ درصد	فرسودگی و عدم استفاده از اینورتر
کمپرسورهای هوا	۱۰ تا ۱۵ درصد	۳۰ تا ۴۰ درصد	نشتی خطوط لوله
سیستم‌های روشنایی	۵ تا ۱۰ درصد	۵۰ تا ۸۰ درصد	تکنولوژی قدیمی لامپ‌ها
سیستم‌های حرارتی	۴۰ درصد از سوخت	۲۰ درصد	عایق‌بندی ضعیف

راهکارهای اقتصادی و موانع بهره‌وری

اجرای اقدامات اصلاحی ساده مانند تعویض لامپ‌ها و رفع نشتی‌ها بازگشت سرمایه‌ای کمتر از ۶ ماه دارد. با این حال، موانعی نظیر کمبود سرمایه در گردش، فقدان اطلاعات فنی و قیمت‌های یارانه‌ای انرژی مانع از نوسازی تجهیزات شده است. بهره‌وری ۱۰ درصدی در این صنایع می‌تواند ظرفیتی معادل ۵۰۰ مگاوات انرژی را در سطح ملی آزاد کند.

روند مصرف انرژی (۱۴۰۰-۱۴۰۴)

تحلیل داده‌های سال‌های اخیر نشان‌دهنده رشد مصرف برق و نوسانات شدید در مصرف گاز است که صنایع کوچک را به سمت استفاده از سوخت‌های جایگزین مانند گازوئیل سوق داده است. این صنایع در سال‌های اخیر با رشد مصرف انرژی فراتر از رشد تولید مواجه بوده‌اند که نشان‌دهنده هدررفت بالای منابع است.