روز جهانی بدون دخانیات؛ چرا دود سیگار همچنان در قاب سینمای ایران می‌چرخد؟

آیا دود سیگار ابزاری برای عمق‌بخشی به شخصیت‌های سینمایی است؟

همزمان با فرارسیدن ۳۱ مه، روز جهانی بدون دخانیات، پرسشی بنیادین در محافل فرهنگی مطرح شده است: چرا در بسیاری از تولیدات سینمایی و شبکه نمایش خانگی، روشن کردن سیگار همچنان به عنوان سهل‌ترین روش برای نمایش تنهایی، عصیان، استرس یا روشنفکری یک شخصیت استفاده می‌شود؟

تأثیر مخرب عادی‌سازی در رسانه

کارشناسان سلامت و روانشناسی رسانه معتقدند تکرار این رفتار در آثار نمایشی، مرز میان رفتارهای پرخطر و معمول را برای مخاطبان، به‌ویژه نسل جوان، کمرنگ می‌کند. سازمان جهانی بهداشت در گزارش «فیلم‌های بدون دخانیات» هشدار داده است که تماشای مکرر این تصاویر، احتمال گرایش نوجوانان به مصرف سیگار را به طور مستقیم افزایش می‌دهد.

تجربه جهانی و ضرورت بازنگری در الگوی داخلی

در مقایسه با تولیدات داخلی، بسیاری از سریال‌های خارجی، از جمله آثار ترکیه‌ای، قوانین سختگیرانه‌ای برای نمایش دخانیات اعمال می‌کنند. در این کشورها، شبکه‌ها به دلیل تخطی از این مقررات جریمه شده و تصاویر مربوطه سانسور یا محو می‌شوند. این در حالی است که در برخی سریال‌های پرمخاطب ایرانی، مصرف سیگار حتی به بخشی از هویت شخصیت‌ها بدل شده است.

استفاده از سیگار برای نمایش جسارت یا استقلال، یک کلیشه قدیمی است که نیاز به جایگزینی با ابزارهای خلاقانه روایی دارد.

مسئولیت صنعت سرگرمی

با توجه به دسترسی آسان نوجوانان به مواد دخانی، رسانه‌ها و صنعت سرگرمی مسئولیت سنگینی در قبال سلامت عمومی دارند. برای خلق شخصیت‌های ماندگار و جذاب، فیلمسازان باید به جای توسل به دود سیگار، بر عمق روایت و کیفیت پرداخت دراماتیک تمرکز کنند تا پیام‌های ناخودآگاهِ عادی‌سازی رفتار پرخطر به مخاطب منتقل نشود.