تأثیر داروهای لاغری اوزمپیک و ویگووی بر ساختار مغز انسان

داروهای دسته GLP-1 مانند اوزمپیک و ویگووی که در ابتدا برای مدیریت دیابت و چاقی طراحی شده بودند، اکنون به یکی از بزرگ‌ترین شگفتی‌های علم پزشکی تبدیل شده‌اند. با افزایش مصرف این داروها توسط ده‌ها میلیون نفر در سراسر جهان، دانشمندان دریافته‌اند که تأثیر این ترکیبات به دستگاه گوارش و کنترل قند خون محدود نمی‌شود و احتمالاً مدارهای عصبی مغز انسان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند.

تغییر در اتصالات عصبی

بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که داروهای GLP-1 با تأثیر بر شبکه‌های عصبی و گیرنده‌های هورمونی، اتصالات بخش‌هایی از مغز را که مسئول کنترل تمرکز و احساسات هستند، به شکل چشمگیری افزایش می‌دهند. الیسون شاپیرو، استادیار دانشگاه Colorado Anschutz، در جریان بررسی اسکن مغزی ۱۳ نوجوان و زن جوان که به سندرم PMOS مبتلا بودند، متوجه تغییرات ساختاری خیره‌کننده‌ای شد. این بیماران پس از چند ماه مصرف دارو، افزایش قابل‌توجهی در اتصالات عصبی بخش هدایت توجه و تمرکز نشان دادند.

ما انتظار دیدن چنین اثری را نداشتیم و واقعاً نمی‌دانیم که این تغییرات چه معنایی دارند.

مکانیسم احتمالی تأثیر بر مغز

دانشمندان معتقدند هیپوتالاموس که مسئول تنظیم گرسنگی، استرس و هورمون‌هاست، دارای غلظت بالایی از گیرنده‌های GLP-1 است. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا مولکول‌های دارویی مستقیماً از سد خونی-مغزی عبور می‌کنند یا از طریق عصب Vagus بر مغز تأثیر می‌گذارند. همچنین ممکن است این داروها با کاهش التهاب کل بدن و بهبود متابولیسم، به صورت غیرمستقیم سلامت سلول‌های مغزی را افزایش دهند.

سرکوب سیستم پاداش و رفتارهای اعتیادآور

شواهد حاکی از آن است که داروهای GLP-1 با سرکوب سیستم پاداش مبتنی بر دوپامین، میل به رفتارهای اجباری و مصرف مواد اعتیادآور را کاهش می‌دهند. تحقیقات لورنزو لجیو، مدیر مؤسسه ملی سوءمصرف مواد در آمریکا، نشان می‌دهد که این داروها علاوه بر کاهش ترشح دوپامین، بر آمیگدال (بخش کنترل ترس و احساسات) نیز تأثیر می‌گذارند. بسیاری از بیماران گزارش داده‌اند که پس از مصرف این داروها، تمایلشان به مصرف الکل یا داروهای ضدافسردگی کاهش یافته است.

عوارض جانبی و نگرانی‌های علمی

با وجود نتایج مثبت، برخی بیماران با عوارض نگران‌کننده‌ای مواجه شده‌اند که شامل موارد زیر است:

• مه مغزی
• بی‌تفاوتی عاطفی
• کاهش انگیزه
• افت میل جنسی

این موضوع محققان را با این پرسش مواجه کرده است که مرز بین خاموش‌کردن انگیزه‌های مخرب و سرکوب تمایلات طبیعی انسان برای بقا کجاست؟ مکانیسمی که باعث از بین رفتن هوس‌های ناسالم می‌شود، ممکن است احساس لذت از فعالیت‌های روزمره و سالم را نیز سرکوب کند.