کشف مجموعه دست‌کند کم‌نظیر در الیگودرز؛ کاوش برای رمزگشایی از سکونتگاه‌های زیرزمینی

کشف مجموعه دست‌کندِ کم‌نظیر در الیگودرز/ کاوش برای رمزگشایی از سکونتگاه‌های زیرزمینی

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان از آغاز کاوش‌های باستان‌شناسی در یک مجموعه دست‌کند زیرزمینی در منطقه «وِرا»ی الیگودرز خبر داد. این اثر که به عنوان نمونه‌ای کم‌نظیر در استان شناخته می‌شود، احتمالاً با اهداف امنیتی یا اقلیمی در دل خاک ایجاد شده است.

تاریخچه و اهمیت شناسایی

شناسایی این مجموعه دست‌کند به سال ۱۳۷۲ بازمی‌گردد و پس از ثبت ملی در سال ۱۳۸۲، امسال برای نخستین‌بار مورد کاوش باستان‌شناسی قرار گرفت. استان لرستان به واسطه توپوگرافی کوهستانی، دارای مجموعه‌های دست‌کند بسیاری نظیر غار «کوگان» است، اما کشف مجموعه‌های زیرزمینی نظیر دست‌کند «کوی کیوان» در ازنا و اکنون مجموعه تازه کاوش‌شده در الیگودرز، در نوع خود کم‌نظیر است.

ویژگی‌های فنی و معماری

معماری دست‌کند، هنری برخاسته از «کاستن» است، نه «افزودن»؛ به این معنا که سازندگان بدون استفاده از مصالح ساختمانی و تنها با تخلیه حجم از دل کوه یا زمین، به فضایی معماری‌گونه دست یافته‌اند. این تکنیک ریشه‌ای دیرینه در ایران باستان، از دوره مادها و هخامنشیان تا دوران معاصر دارد.

نتایج اولیه و برنامه‌های آتی

در فاز نخست کاوش‌ها، به چندین دالان، تونل، دهلیز و اتاق دست یافته‌ایم. با توجه به شرایط اقلیمی سردسیر الیگودرز، این فرضیه قوت می‌گیرد که بشر برای در امان ماندن از سرمای سخت و یا به منظور یافتن امنیت، به این فضاهای زیرزمینی پناه برده است.

• گستردگی اثر: پیش‌بینی می‌شود پروژه‌های کاوش در این منطقه سال‌ها به طول بینجامد.
• هدف نهایی: فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم برای بازدید گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و باستان‌شناسی.