پایان پنج دهه صید مارها از طبیعت با راه‌اندازی مرکز تکثیر دانشگاه تهران

راه‌اندازی مرکز تکثیر و پرورش مارهای زهرآگین در استان البرز، گامی تحول‌آفرین در حفاظت از تنوع زیستی و تأمین نیازهای دارویی کشور برداشته است. این مرکز با جایگزینی روش‌های پایدار، عملاً برداشت بی‌رویه از طبیعت را پس از پنج دهه متوقف کرده است.

تأمین پادزهر از طریق دانش بومی

بیش از ۵۰ سال پیش، تولید پادزهر مارگزیدگی در ایران پایه‌گذاری شد، اما این فرآیند متکی بر صید سالانه هزاران مار از طبیعت بود که فشار سنگینی بر زیست‌بوم وارد می‌کرد. با راه‌اندازی مرکز تکثیر در دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، اکنون زهر مورد نیاز کشور به صورت پایدار تأمین می‌شود.

اهمیت استراتژیک در سلامت عمومی

تولید پادزهر نقشی حیاتی در نجات جان افراد مارگزیده دارد و سالانه حدود ۹۰ هزار ویال از این دارو در کشور تولید می‌شود. با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست و شرکت پادراسرم، اکنون بخش عمده‌ای از این زهر از مارهای پرورشی استحصال شده و دیگر نیازی به صید از طبیعت وجود ندارد.

مارها جانورانی خجالتی و منزوی هستند که نقش مهمی در کنترل جمعیت آفات دارند؛ حفاظت از آن‌ها تضمین‌کننده بخشی از سرمایه ژنتیکی کشور است.

ظرفیت‌های نوین دارویی

زهر مار مجموعه‌ای پیچیده از پروتئین‌ها و پپتیدهاست که کاربردهای علمی گسترده‌ای فراتر از تولید پادزهر دارد. از جمله این کاربردها می‌توان به تولید داروهایی مانند «رپتیلاز» برای کمک به انعقاد خون اشاره کرد. پژوهشگران معتقدند ظرفیت‌های ناشناخته بسیاری در زهر مارها برای توسعه داروهای نوین نهفته است که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه فناوری‌های زیستی در آینده باشد.