بازپس‌گیری کوبا: اتهامات آمریکا، حکم دیوان عالی و حضور ناو هواپیمابر در کارائیب

ریشه‌های تاریخی و تحریم‌ها

ماشین‌آلات قدیمی پشت این همگرایی قرار دارند. تحریم آمریکا که در دوران آیزنهاور آغاز و در دوران کندی تشدید شد، از بیشتر کوبایی‌های زنده امروز قدیمی‌تر است. قانون «هلمز-برتون» که از سال ۱۹۹۶ به عنوان قانون آمریکا مطرح شده، به شهروندان آمریکایی اجازه می‌دهد تا علیه هر شرکتی که از اموال مصادره شده کوبا از آمریکایی‌ها استفاده می‌کند، شکایت کنند. این آمریکایی‌ها عمدتاً شرکت‌های آمریکایی و خانواده‌های کرئول بودند که در تبعید به آمریکایی تبدیل شدند. «کمیسیون حل و فصل ادعاهای خارجی» از دهه ۱۹۶۰، ۵,۹۱۳ ادعای تأیید شده به ارزش ۱.۹ میلیارد دلار اصل و حدود ۹ میلیارد دلار با بهره را در دست داشته است. آنچه جدید است، نه طراحی بلکه سرعت آن است: تصرف و بازپس‌گیری.

تشدید فشارها و بحران انسانی

سرعت بازپس‌گیری اخیراً افزایش یافته است: در ۳ ژانویه ۲۰۲۶، نیروهای آمریکایی رئیس‌جمهور ونزوئلا را در یک حمله پیش از سپیده‌دم در کاراکاس دستگیر کردند و در همان عملیات، ۳۲ افسر کوبایی را کشتند. این حمله یکی از شریان‌های حیاتی کوبا، یعنی نفت ونزوئلا را قطع کرد. مکزیک برای پوشش این شکاف اقدام کرد، اما ظرف چند هفته، واشنگتن با تهدید تعرفه بر هر کشوری که به کوبا نفت عرضه کند، ارسال محموله‌ها را متوقف کرد. تا ماه مه، بخش‌هایی از هاوانا تا ۲۰ ساعت در روز در تاریکی فرو رفته بودند. اکنون، ترامپ می‌گوید پس از حل و فصل مسئله ایران، کوبا هدف بعدی برای تغییر رژیم تحمیل شده توسط آمریکا خواهد بود.

یک کارگردان تلویزیونی کوبایی هفته گذشته گفت: «ما زنده می‌میریم.» با این حال، محاصره به طور یکسان تحمل نمی‌شود. تحقیقاتی که در سال ۱۹۹۸ در کوبا آغاز کردم، نشان داد که چه کسانی بدترین شوک را هنگام فروپاشی اقتصاد و قطع برق جذب می‌کنند: نه خانواده‌هایی که حواله‌های میامی را دریافت می‌کنند، و نه نخبگان در میان آنها که منتظر بازگشت اموالشان هستند. گرسنگی مهندسی شده، سیاست خاص خود را تولید می‌کند و محاصره، تقاضا برای «نجات» را ایجاد می‌کند. وقتی خوان کارلوس آلبیزو-کامپوس اسپینرا، جمعیت‌شناس هاوانا، خواستار «مداخله بشردوستانه بین‌المللی» و حتی «نیروهای میانجی» برای «محافظت از جمعیت در برابر خشونت» می‌شود، او از درون این وضعیت اضطراری صحبت می‌کند، نه اینکه به یک تهاجم آمریکایی دعوت کند. اما امداد بدون اجبار، راهی است که واشنگتن و میامی به طور مداوم از آن خودداری کرده‌اند.

اتهامات حقوقی و حکم دیوان عالی

در ۲۰ مه، روز استقلال کوبا، وزارت دادگستری رائول کاسترو، ۹۴ ساله، را به دلیل سرنگونی دو هواپیمای تبعیدی در سال ۱۹۹۶ متهم کرد. این کیفرخواست، یک رئیس سابق کشور را ۳۰ سال پس از وقوع حادثه نام می‌برد و واشنگتن برج آزادی میامی را برای اعلام آن انتخاب کرد: نمادین‌ترین درب تبعید کوبایی‌ها از دهه ۱۹۶۰. در پاسخ به سؤال درباره استرداد، تاد بلانش، سرپرست دادستان کل، گفت که کاسترو به میل خود یا به وسیله دیگری خواهد آمد. این الگو آشناست: لومومبا، بیشاپ، آریستید... راه دیگر همان راهی است که اخیراً در کاراکاس برای مادورو استفاده شد.

حادثه سرنگونی که منجر به این کیفرخواست شد در سال ۱۹۹۶ بود، اما شکایت قدیمی‌تر، خود صلاحیت قضایی است. کوبا به مدت ۶۰ سال از یک چیز که کیفرخواست بر آن تأکید دارد، امتناع کرده بود: اینکه یک دادگاه آمریکایی می‌تواند به کوبا دسترسی پیدا کند. این کشور از فعالان آزادی‌بخش سیاه‌پوست تحت تعقیب واشنگتن، از جمله نهاندا ابیودون و آساتا شکور، حمایت کرد و هرگونه درخواست برای بازگشت آنها و هر پاداشی را با سکوت پاسخ داد. آنچه واشنگتن به دنبال بازپس‌گیری آن بود، هرگز فقط دارایی نبود؛ بلکه تسلیم شدن یک دولتی بود که دو نسل را صرف انکار حاکمیت قانون آمریکا بر این جزیره کرده بود.

یک روز پس از کیفرخواست، دیوان عالی آمریکا بازپس‌گیری را قانونی کرد. در پرونده «هاوانا داکس کورپ علیه رویال کارائیب کروزز»، هشت قاضی رأی دادند که خطوط کشتیرانی که از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ از بندر هاوانا استفاده می‌کردند، در اموال مصادره شده قاچاق کرده‌اند و پرونده را برای رسیدگی بیشتر در مورد میزان بدهی آنها بازگرداندند. قاضی توماس رأی اکثریت را نوشت. قاضی کیگان به تنهایی مخالفت کرد. قاضی سوتومایور، با پیوستن قاضی کاوانا، موافقت کرد. او هشدار داد که این می‌تواند مجوز بازیابی مبلغی بالقوه نامحدود از تعداد بالقوه نامحدودی از افراد را صادر کند.

ابعاد نژادی و اقتصادی بازپس‌گیری

این پیگیری بازیابی در اساس خود دارای ساختار نژادی است. چه کسانی در سال ۱۹۵۹ در کوبا اموالی داشتند که انقلاب می‌توانست ملی کند؟ شرکت‌های آمریکایی و طبقه کرئول کوبایی. تا سال ۱۹۶۰، شرکت‌های آمریکایی ۹۰ درصد از تولید برق کوبا، سیستم تلفن و بیشتر معادن و شکر آن را مالک یا کنترل می‌کردند. ادعاهای تأیید شده کمیسیون حل و فصل ادعاهای خارجی، ساختار نژادی-طبقاتی سرمایه پیش از انقلاب را منعکس می‌کرد. فراتر از آنها، جهان بزرگ‌تر اسناد و عناوین متعلق به جامعه تبعیدی کرئول ساختاریافته سفیدپوست قرار دارد. هیئت نمایندگان کنگره کوبایی-آمریکایی فلوریدا، از جمله روبیو، دیاز-بالارت، سالازار و خیمنز، این را به پروژه خود تبدیل کرده‌اند، بازوی قانون‌گذاری یک حوزه انتخابیه که ۶۶ سال منتظر ساختار قانونی بوده است. کوبایی‌های سیاه‌پوست، که کار غیرآزاد و نیمه‌آزاد آنها اسکله‌ها، کارخانه‌های قند و بنادری را ساخت که اکنون مورد مناقشه هستند، هیچ ادعای تأیید شده‌ای علیه اموالی که ساخته‌اند، ندارند.

در کتابم با عنوان «¡Venceremos?: The Erotics of Black Self-making in Cuba»، این جغرافیای نژادی را از طریق اقتصاد گردشگری کوبا ردیابی کردم: از مستعمره تفریحی پیش از ۱۹۵۹ تا دوره ویژه پس از شوروی، زمانی که گردشگری بازگشت و بارهای آن دوباره به طور نابرابر افتاد. اقتصاد کروز از ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ سومین چرخه بود. این حکم، چهارمین چرخه را، «امروز مانند دیروز»، اکنون توسط قانون فدرال تضمین می‌کند.

خوانندگان آمریکایی کار این دادگاه را به رسمیت خواهند شناخت: بازگرداندن نظم نژادی-اقتصادی پیش از حقوق مدنی در زبان خنثی قانون اموال. پرونده «شلبی کانتی علیه هولدر» (۲۰۱۳) بخش ۵ قانون حقوق رأی‌گیری ۱۹۶۵ را از بین برد و پروژه قضایی بازپس‌گیری دستاوردهای حقوق مدنی بازسازی دوم از آن زمان ثابت بوده است. قاضی توماس در پرونده شلبی کانتی یک موافقت‌نامه و در پرونده هاوانا داکس اکثریت را نوشت. این همان دستی است که مداخلات بازتوزیعی قرن بیستم را با برخورد با اثرات آنها به عنوان نقض اموال یا ناهنجاری‌های قانون اساسی، از بین می‌برد. هاوانا داکس کاربرد بین‌المللی آن است.

تهدیدات نظامی و واکنش کوبا

جمعیت‌شناس خواستار مداخله بشردوستانه بین‌المللی شد. اما هیچ چیز «بشردوستانه» در مورد آنچه در حال وقوع است، وجود ندارد. ناو هواپیمابر یواس‌اس نیمیتز و گروه ضربت آن یک روز پس از صدور حکم اسکله‌ها وارد کارائیب شدند و چند روز بعد، رئیس فرماندهی جنوبی آمریکا با ژنرال‌های کوبایی در مرز گوانتانامو ملاقات کرد. بازی کاراکاس در حال اجراست، اما ونزوئلا، ونزوئلا است و کوبا، کوبا. ستاد کل دفاع مدنی کوبا در حال تحویل دستورالعمل‌های بمباران به خانواده‌ها است. میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، نسبت به یک حمام خون با پیامدهای غیرقابل محاسبه هشدار می‌دهد و منظور او خون کوبایی‌ها به اندازه خون هر کس دیگری است. این جزیره قصد ندارد بی‌صدا تسلیم شود.