نخستین مجمع فناوری کوانتومی بریکس با حضور ایران برگزار شد

مسکو، پایتخت روسیه، میزبان نخستین مجمع فناوری‌های کوانتومی کشورهای عضو گروه بریکس بود که با حضور پررنگ نمایندگان جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. این رویداد مهم، فرصتی برای تبادل نظر و هم‌افزایی در یکی از استراتژیک‌ترین حوزه‌های فناوری قرن بیست و یکم فراهم آورد.

گردهمایی متخصصان و چشم‌اندازهای همکاری

این مجمع که در موزه اتم مسکو برگزار شد، بیش از ۳۰۰ دانشمند، کارشناس و مقام دولتی از کشورهای عضو بریکس و شرکای آن را گرد هم آورد. محور اصلی گفتگوها، چشم‌اندازهای همکاری در فناوری کوانتومی بود که به عنوان یکی از مهمترین حوزه‌های توسعه فناوری آینده شناخته می‌شود.

در این نشست، پیشنهادها و ایده‌های مختلفی از سوی کشورهای عضو بریکس برای ایجاد ساختار همکاری میان ۱۰ کشور این گروه در زمینه فناوری کوانتومی مطرح و بررسی شد.

نقش ایران در توسعه فناوری کوانتومی

هیأت جمهوری اسلامی ایران با معرفی امکانات و زیرساخت‌های ایجاد شده طی یک دهه گذشته به ابتکار معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، به تبیین وضعیت علم و فناوری کوانتومی در کشور پرداخت. همچنین، پیشنهادهایی برای تقویت همکاری میان اعضای بریکس ارائه شد که نشان‌دهنده عزم ایران برای مشارکت فعال در این حوزه است.

تأکید مقامات روسیه بر همکاری‌های مشترک

میخائیل میشوستین، نخست‌وزیر روسیه، در پیامی تصویری، فناوری‌های کوانتومی را از نویدبخش‌ترین نوآوری‌های قرن بیست و یکم خواند و بر لزوم همکاری کشورهای بریکس در این حوزه استراتژیک تأکید کرد. وی افزود: «تنها از طریق تلاش‌های مشترک می‌توانیم به سرعت بر موانع فناوری غلبه کنیم و راه‌حل‌های مقیاس‌پذیر ایجاد کنیم.»

والری فالکوف، وزیر علوم و آموزش عالی روسیه، نیز به مسیر مشترک کشورهای بریکس در زمینه فناوری‌های کوانتومی اشاره کرد و گفت: «برنامه‌هایی برای تبادلات دانشگاهی، تحقیق و اشتراک‌گذاری زیرساخت‌ها در دستور کار قرار دارد. اگر با هم حرکت کنیم، بسیار سریع‌تر به اهداف خود خواهیم رسید.»

الکسی لیخاچف، مدیرعامل شرکت دولتی روس‌اتم، بریکس را سازمانی بین‌المللی و تأثیرگذار دانست و افزود: «روسیه دستاوردهای زیادی در حوزه کوانتومی دارد، از جمله هفت کامپیوتر کوانتومی و ده‌ها الگوریتم کوانتومی. تجمیع تلاش‌های تحقیقاتی با دیگر کشورهای بریکس، کشورهایمان را قوی‌تر خواهد کرد.»

بیانیه مشترک و چشم‌انداز آینده

در پایان این مجمع، دانشمندان، کارشناسان و مقامات دولتی شرکت‌کننده از کشورهای عضو بریکس در بیانیه‌ای مشترک، بار دیگر بر عزم خود برای ادامه همکاری در فناوری‌های کوانتومی تأکید کردند.

نقش محاسبات کوانتومی در انرژی: این بیانیه به نقش رو به رشد محاسبات کوانتومی در شکل‌دهی به بخش انرژی آینده اشاره کرد و از کشورهای عضو بریکس خواست تا تلاش‌های خود را برای توسعه محاسبات کوانتومی به منظور آزادسازی ظرفیت انرژی هسته‌ای به طور مشترک تقویت کنند.
بهبود کارایی فرآیندهای تولید: بیانیه همچنین به حوزه‌هایی از انرژی هسته‌ای که محاسبات کوانتومی می‌تواند در آنها کارایی فرآیندهای تولید را بهبود بخشد، اشاره کرده است.
مسابقه کوانتومی بین‌المللی: شرکت‌کنندگان در این نشست در مورد سازوکار برگزاری مسابقه کوانتومی بین‌المللی نیز تبادل نظر کردند.

این مجمع به طور مشترک توسط وزارت علوم و آموزش عالی فدراسیون روسیه و شرکت انرژی اتمی دولتی روس‌اتم برگزار شد.

بریکس و اولویت‌های فناوری

پس از هفدهمین اجلاس سران بریکس در ریودوژانیرو (برزیل) در تیرماه ۱۴۰۴، علم کوانتومی به عنوان یکی از اولویت‌های توسعه فناوری‌های جدید و صنعتی‌سازی مجدد کشورهای بریکس معرفی شد. در پی آن، مجمع فناوری‌های کوانتومی به میزبانی روسیه در تقویم رسمی علوم، فناوری و نوآوری بریکس برای سال ۲۰۲۶ گنجانده شد.

هم‌اکنون، جمهوری اسلامی ایران، چین، روسیه، برزیل، آفریقای جنوبی، مصر، اتیوپی، امارات متحده عربی و اندونزی اعضای گروه بریکس را تشکیل می‌دهند.

فناوری کوانتومی چیست؟

فناوری کوانتومی، کاربرد عملی و مهندسی‌شده قوانین فیزیک کوانتوم برای ساخت ابزارها، دستگاه‌ها و سیستم‌های پیشرفته است. این فناوری می‌تواند پیشرفت خارق‌العاده‌ای در مخابرات و امنیت اطلاعات، محاسبات و حسگرها فراهم کند.

از کاربردهای اصلی فناوری کوانتومی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پردازش و حل محاسبات فوق‌پیچیده با سرعت نجومی.
انتقال کاملاً امن اطلاعات و غیرقابل هک کردن شبکه‌ها.
اندازه‌گیری پدیده‌ها با بالاترین دقت ممکن در جهان.