نکوداشت دکتر محمود دل‌آسائی: پزشکی انسان‌دوست و نماد اخلاق در تاریخ معاصر

نقش پزشک فراتر از درمان بیماری

احسان شریعتی، یکی از اساتید دانشگاه، در این مراسم تأکید کرد که دکتر دل‌آسائی تنها یک درمانگر بیماری نبوده، بلکه درمانگر انسان است. وی با اشاره به رسالت طبابت که دفاع از زندگی و مبارزه با رنج‌هاست، افزود: «سلامت جسم و فقدان درد، نخستین شرط زندگی مطلوب است، اما مهم‌تر از آن، تندرستی، صلح و آرامش جان و روان است. از این‌رو، کار پزشکی نیازمند عشق، شفقت و انسان‌دوستی است.»

ریشه‌های فکری و سیاسی دکتر دل‌آسائی

دکتر دل‌آسائی، متولد سال ۱۳۱۲، هم‌نسل و همکلاس دکتر علی شریعتی بود. آشنایی او با استاد محمدتقی شریعتی و حضور در کلاس‌های درس ایشان، تأثیر عمیقی بر اندیشه‌های وی گذاشت. استاد محمدتقی شریعتی در سال ۱۳۲۳، کانون نشر حقایق اسلامی را در مشهد تأسیس کرد که به دنبال ارائه «راه سوم» در برابر دو قطبی مذهبی-سنتی و روشنفکری متأثر از ایدئولوژی‌های رایج آن زمان بود. رویکرد این کانون بر پایه صداقت و حقیقت‌جویی در دینداری استوار بود؛ چنانکه استاد شریعتی می‌گفت: «درس اول دینداری، راستگویی است.»

دکتر دل‌آسائی در کتاب خود نیز بر اهمیت سلامت ایمان و اندیشه خدمت به خلق تأکید کرده است. این جریان فکری، هم‌زمان با جنبش خداپرستان سوسیالیست و نهضت ملی ایران به رهبری دکتر محمد مصدق، برای استقلال، آزادی و حاکمیت ملی پیوند خورد. بسیاری از اعضای کانون نشر حقایق اسلامی، خود را بخشی از این جنبش ملی می‌دانستند.

وفاداری به آرمان‌ها در گذر زمان

شریعتی اشاره کرد که پس از کودتای ۲۸ مرداد، مبارزه پایان نیافت و در قالب نهضت مقاومت ملی ادامه پیدا کرد و نهایتاً به انقلاب ۱۳۵۷ انجامید. او خاطرنشان ساخت که در سال‌های پس از انقلاب، امید به تحقق آرمان‌های آزادی، عدالت و مردم‌سالاری وجود داشت و چهره‌هایی چون دکتر کاظم سامی در پیگیری این آرمان‌ها در عرصه‌های مختلف، از جمله بهداشت و درمان، کوشیدند.

اما وی هشدار داد که نهضت‌ها زمانی آسیب می‌بینند که از آرمان‌های اولیه خود فاصله بگیرند و گفت: «در چنین شرایطی، اهمیت شخصیت‌هایی چون دکتر دل‌آسائی بیشتر آشکار می‌شود؛ کسانی که در تمام این فراز و فرودها، اصول اخلاقی، انسان‌دوستی، خدمت به مردم و وفاداری به ارزش‌های انسانی را حفظ کردند و نشان دادند که می‌توان در هر شرایطی در کنار مردم ایستاد و به آنان خدمت کرد.»

دکتر دل‌آسائی، الگوی مسئولیت‌پذیری اجتماعی

حمید مستشاری، رئیس هیأت‌مدیره انجمن خیریه حمایت از بیماران سرطانی مشهد، دکتر دل‌آسائی را الگوی مسئولیت‌پذیری اجتماعی معرفی کرد. وی به ماجرای آسایشگاه معلولان شهید فیاض‌بخش اشاره کرد که با تلاش و پیگیری دکتر دل‌آسائی، این مجموعه بزرگ با حدود ۸ هکتار زمین و ۴۰ هزار مترمربع زیربنا، از ثبت دولتی خارج و به مردم بازگردانده شد. این اقدام، گامی مهم در احقاق حقوق اجتماعی معلولان بود.

یکی دیگر از اقدامات مهم ایشان، تأسیس مرکز دندانپزشکی ویژه معلولان در این آسایشگاه بود. این مرکز که ابتدا با دو یونیت کوچک آغاز به کار کرد، اکنون به کلینیکی مجهز با حدود ۱۲۵ دندانپزشک داوطلب تبدیل شده است که به معلولان خدمات ارائه می‌دهند. مستشاری تأکید کرد که بسیاری از موفقیت‌های خود را مدیون راهنمایی‌ها و همراهی دکتر دل‌آسائی می‌داند.

رونمایی از «سرگذشت‌نامه خاندان دل‌آسایی»

در این مراسم، از چهارمین اثر مجموعه «تاریخ شفاهی مشهد» با عنوان «سرگذشت‌نامه خاندان دل‌آسایی» رونمایی شد. خلیل حسینی‌عطار، پژوهشگر حوزه کتاب، توضیح داد که این کتاب به تبارشناسی اجداد و خاطرات اجتماعی و سیاسی دکتر محمود دل‌آسائی تا پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. وی مصاحبه با دکتر دل‌آسائی را از جذاب‌ترین بخش‌های این پروژه توصیف کرد و به حافظه شگفت‌انگیز ایشان اشاره کرد.

حسینی‌عطار همچنین به کتاب پنجم این مجموعه با عنوان «دفتر خاطرات: از دانشگاه فردوسی مشهد تا حسینیه ارشاد» اشاره کرد که به خاطرات استاد پرویز خرسند اختصاص دارد.