کاهش زمان استرداد مالیات ارزش افزوده به یک ماه و رشد 361 درصدی

هدف‌گذاری سازمان امور مالیاتی: تعامل و عدالت

سید هادی سبحانیان، رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، در نشستی با کارآفرینان تاکید کرد که هدف اصلی از برگزاری چنین جلساتی، ایجاد تفاهم و تعامل بیشتر بین نظام مالیاتی و فعالان اقتصادی است. وی افزود: «تلاش شده است ارتباطی واقعی میان سازمان امور مالیاتی و مودیان شکل بگیرد تا کمترین مانع در فرآیندها و اقدامات مالیاتی ایجاد شود.»

سبحانیان به برگزاری جلسات متعدد با فعالان اقتصادی و صنفی اشاره کرد و گفت که مسائل و مشکلات موجود به طور جدی از سوی فعالان اقتصادی منتقل می‌شود و سازمان نیز با طراحی سازوکارهای جدید، در تلاش برای رفع این چالش‌ها است.

«برقراری عدالت مالیاتی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سازمان امور مالیاتی است. ایجاد حس عدالت میان مردم برای ما بسیار اهمیت دارد و تلاش کرده‌ایم با اصلاح فرآیندها و استفاده از فناوری‌های نوین این هدف را محقق کنیم.»

وی همچنین کاهش اصطکاک میان مودیان و نظام مالیاتی و بهبود تجربه مودیان از تعامل با این نظام را از راهبردهای اصلی سازمان برشمرد.

سیستمی‌سازی فرآیندها و کاهش اصطکاک

رئیس کل سازمان امور مالیاتی، راهبرد اصلی برای تحقق اهداف سازمان را سیستمی‌سازی فرآیندهای مالیاتی دانست. به گفته وی، تلاش شده است محاسبات و فرآیندهای مالیاتی تا حد ممکن به صورت سیستمی انجام شود تا نیاز به مذاکرات و تعاملات انسانی به حداقل برسد.

تبصره ماده 100 و استقبال اصناف

در حوزه اشخاص حقیقی و اصناف، دو شیوه اخذ مالیات وجود دارد؛ یکی استفاده از ظرفیت تبصره ماده 100 که در آن مالیات به صورت مقطوع تعیین می‌شود و مودی بدون مراجعه حضوری می‌تواند مالیات خود را پرداخت کند. سبحانیان با اشاره به استقبال اصناف از این روش اظهار کرد که در حال حاضر حدود 96 درصد از مودیان مشمول از این ظرفیت استفاده کرده‌اند که نشان‌دهنده پذیرش و کارآمدی این روش است.

تغییر رویکرد در رسیدگی به پرونده‌ها

سبحانیان به تغییر رویکرد سازمان در رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی اشاره کرد و گفت: «در گذشته درصد قابل توجهی از پرونده‌ها توسط ممیزان مالیاتی رسیدگی می‌شد، اما امروز با استفاده از سامانه‌ها و طراحی مکانیزم‌های جدید، این میزان به طور قابل توجهی کاهش یافته است.»

وی افزود: «با وجود کاهش چشمگیر رسیدگی‌های سنتی، میزان اظهار صحیح مودیان افزایش یافته است؛ زیرا مودیان احساس می‌کنند در صورت ارائه اطلاعات صحیح، اظهار آنها مورد پذیرش قرار می‌گیرد و درگیر فرآیندهای پیچیده نخواهند شد.»

به عنوان مثال، در گذشته برای تعیین مالیات اجاره املاک، ماموران مالیاتی باید میزان اجاره را راستی‌آزمایی می‌کردند، اما اکنون این فرآیند به صورت کاملاً سیستمی انجام می‌شود و نقش نیروی انسانی در آن به حداقل رسیده است.

سامانه مودیان: گامی بزرگ به سوی شفافیت

رئیس کل سازمان امور مالیاتی به اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان اشاره کرد و آن را یکی از مهم‌ترین پروژه‌های سازمان برای ایجاد شفافیت و کاهش اصطکاک در نظام مالیاتی دانست. بر اساس این قانون، دوره گذار برای اجرای کامل این سامانه در زمستان سال 1404 به پایان رسید و از آن سال فاکتورهای کاغذی فاقد اعتبار شدند.

رشد چشمگیر صورتحساب‌های الکترونیکی

سبحانیان با اشاره به روند استقرار سامانه مودیان گفت: «از زمان نهایی شدن قانون در سال 1402، روند استفاده از صورتحساب‌های الکترونیکی رشد قابل توجهی داشته است.» وی افزود: «در تابستان سال 1403 حدود 33 درصد از اعتبارات مالیاتی مودیان مبتنی بر اسناد کاغذی بود، اما این عدد در زمستان 1404 به صفر رسید.»

این تحول مبتنی بر فناوری‌های روز دنیا است و اطلاعات به صورت الکترونیکی میان مودیان و سازمان امور مالیاتی تبادل می‌شود و عملاً نظام مالیاتی به سمت استقرار کامل فرآیندهای دیجیتال حرکت کرده است.

در سال 1402 حدود 250 میلیون صورتحساب الکترونیکی در کشور صادر شد. این عدد در سال گذشته رشد قابل توجهی داشته و اکنون در برخی ماه‌ها تعداد صورتحساب‌های الکترونیکی صادرشده به حدود 1.6 میلیارد فقره رسیده است و در مجموع ماهانه نزدیک به سه میلیارد صورتحساب بر مبنای اطلاعات ثبت‌شده در سامانه مودیان تولید و پردازش می‌شود.

تعداد مودیان فعال در این سامانه نیز افزایش یافته است؛ در ابتدای اجرای طرح، حدود 42 هزار مودی اقدام به صدور صورتحساب الکترونیکی می‌کردند، اما این عدد اکنون به حدود 385 هزار مودی رسیده است.

مزایای سامانه مودیان و نتایج اصلاحات

سبحانیان اجرای سامانه مودیان را یکی از موفق‌ترین پروژه‌های نظام مالیاتی کشور دانست و گفت: «یکی از مهم‌ترین مزایای این سامانه آن است که بسیاری از اختلافات میان مودیان و سازمان امور مالیاتی را از بین می‌برد.»

وی افزود: «زمانی که صورتحساب‌های خرید و فروش در سامانه ثبت می‌شود، ممیز مالیاتی حق رد کردن آن را ندارد و همین موضوع باعث می‌شود فعالان اقتصادی بتوانند با پیش‌بینی‌پذیری بیشتری فعالیت کنند.» همچنین ثبت شناسه کالا و خدمات در این سامانه باعث شفافیت بیشتر در معاملات و رفع سوءتفاهم‌ها شده است.

این رویکرد هم به نفع مودیان و هم به نفع دولت است و با سیستمی شدن فرآیندها، هم مشکلات بخش خصوصی کاهش پیدا کرده و هم بسیاری از مسائل اجرایی دولت در حوزه مالیاتی حل شده است.

در نتیجه این اقدامات، میزان مالیات ابرازی مودیان افزایش یافته است. بخشی از این افزایش مربوط به مانده بدهی‌هایی است که مودیان خودشان درخواست تقسیط یا پرداخت آن را داشته‌اند که حدود 54 درصد رشد داشته است. همچنین مانده‌های دیگر نیز حدود 17 درصد افزایش یافته که نشان‌دهنده شفاف‌تر شدن فعالیت‌های اقتصادی است.

استرداد مالیات: از سال‌ها انتظار تا یک ماه

رئیس کل سازمان امور مالیاتی با اشاره به موضوع استرداد مالیات مودیان گفت: «یکی از مطالبات جدی فعالان اقتصادی، بازگشت به موقع حقوق قانونی آنها از جمله استرداد مالیات بوده است.»

وی افزود: «در گذشته فرآیند استرداد مالیات گاهی دو تا سه سال طول می‌کشید، زیرا پرونده‌ها باید مراحل مختلف رسیدگی را طی می‌کردند و نگرانی‌هایی نیز درباره صحت اطلاعات وجود داشت.»

این روند اکنون اصلاح شده است و در سال 1403 میزان استرداد مالیات به شکل قابل توجهی افزایش یافت و در سال 1404 نیز این روند ادامه پیدا کرده و بیش از دو برابر شده است. با وجود شرایط خاص کشور و محدودیت‌ها، میزان اصل مالیات وصولی در برخی شاخص‌ها رشد حدود 19 تا 20 درصدی ثبت شده است. در مجموع، میزان استرداد مالیات در این دوره حدود 361 درصد افزایش یافته است.

سبحانیان تاکید کرد که با اصلاح فرآیندها و استفاده از سامانه‌های هوشمند، زمان رسیدگی و استرداد مالیات به طور متوسط به حدود یک ماه کاهش یافته است و تلاش می‌شود این زمان باز هم کوتاه‌تر شود.

در حال حاضر استردادها بر اساس شاخص‌های مشخص و ارزیابی ریسک انجام می‌شود. در مواردی که اطلاعات مودیان شفاف و قابل اتکا باشد، حتی تا 98 درصد از مبلغ ابرازی می‌تواند بدون فرآیندهای طولانی به مودی بازگردانده شود. در موارد خاص به دلیل وجود ریسک یا ابهام، پرونده‌ها وارد فرآیند بررسی دقیق‌تر می‌شوند تا از صحت اطلاعات اطمینان حاصل شود.

سبحانیان در پایان به همکاری دولت با مجموعه اقتصادی کشور در شرایط خاص یک سال گذشته اشاره کرد و گفت: «40 تا 50 همت دریافت مالیات را به دلیل شرایط موجود به تعویق انداختیم. این مسئله برای همراهی با تولید و تداوم چرخ تولید انجام شد. با این حال دولت نیز الزاماتی دارد که باید مورد توجه سازمان امور مالیاتی باشد.»