درمان رایگان کودکان زیر ۷ سال؛ فرصت‌ها و چالش‌ها از نگاه رئیس بیمارستان بهرامی

طرح درمان رایگان کودکان زیر هفت سال در بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی کشور، که حدود دو سال پیش به اجرا درآمد، با هدف کاهش پرداخت از جیب خانواده‌ها و جلوگیری از به تعویق افتادن روند درمان کودکان، دستاوردهای مثبتی داشته است. با این حال، اجرای شتاب‌زده و بدون مطالعه کافی آن، چالش‌هایی را نیز به همراه داشته که نیازمند بازنگری جدی است.

مروری بر دستاوردهای طرح

دولت‌ها همواره در تلاشند تا با اجرای سیاست‌های حمایتی، دسترسی مردم به خدمات درمانی را تسهیل کرده و هزینه‌های کمرشکن سلامت را برای خانواده‌ها کاهش دهند. در همین راستا، طرح درمان رایگان کودکان زیر هفت سال در مراکز دولتی و دانشگاهی کشور به اجرا درآمد. این طرح به کودکان زیر هفت سال دارای بیمه پایه امکان می‌دهد تا بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای، خدمات درمانی را دریافت کنند. علیرضا ابراهیمی، مسئول درآمد و ترخیص بیمارستان کودکان بهرامی، عنوان کرده است که حتی سهم فرانشیز بیمار نیز از محل بسته حمایتی دولت پرداخت می‌شود، که منجر به ترخیص بیماران با «هزینه صفر» شده است.

«هزینه درمان نوزادی با مشکل نارسایی تنفسی و ۲۰ روز بستری در بخش ویژه بیمارستان کودکان بهرامی، حدودا ۲۰۵ میلیون تومان تمام شده، بیماری دیگر که از قضا مجهول‌الهویه نیز بوده و از سوی بهزیستی به بیمارستان آورده شده، ۳۲ روز در بخش NICU بستری بوده و کل هزینه درمان او ۴۶۴ میلیون تومان تمام شده، و چندین و چند پرونده دیگر که ورق می‌زنم تا دوربین ثبت کند، اما سهم پرداختی بیمار «صفر» بوده است...»

این طرح توانسته بار مالی درمان را از دوش خانواده‌ها بردارد و حتی هزینه‌های جانبی مانند تغذیه بیمار را نیز پوشش دهد. کارشناسان سلامت، کاهش موارد «رضایت شخصی» والدین برای ترخیص زودهنگام، جلوگیری از ترک درمان، افزایش امکان شناسایی و درمان به‌موقع بیماری‌ها و رشد رضایتمندی عمومی را از مهم‌ترین دستاوردهای این طرح می‌دانند.

چالش‌های اجرای طرح و نیاز به بازنگری

با وجود آثار مثبت، مسئولان بیمارستان کودکان بهرامی از اجرای شتاب‌زده و بدون مطالعه کافی این طرح انتقاد کرده‌اند. دکتر یوسف مجتهدی، رئیس بیمارستان کودکان بهرامی، به ایسنا گفت که افزایش ۱.۵ تا ۲ برابری مراجعات به مراکز دولتی، شکل‌گیری تقاضای القایی، فشار بر کادر درمان و تجهیزات بیمارستانی و نبود اجرای پایلوت، از جمله مباحثی است که باید در ارزیابی مجدد طرح مورد توجه قرار گیرد.

• شتاب‌زدگی و نبود پایلوت: طرح بدون اجرای آزمایشی و بررسی کافی چالش‌ها، به صورت ملی اجرا شده است.
• ابهامات در بسته‌های خدمتی: در روزهای نخست اجرای طرح، مشخص نبود که کدام خدمات به صورت رایگان ارائه می‌شوند.
• عدم آمادگی بیمارستان‌ها: بیمارستان‌ها برای افزایش بار مراجعه و تطبیق نرم‌افزارهای خود آمادگی لازم را نداشتند.
• مشکلات پوشش بیمه‌ای: در ابتدا قرار بود تمام کودکان زیر ۷ سال مشمول طرح شوند، اما سپس فقط افراد دارای پوشش بیمه‌ای مورد حمایت قرار گرفتند.
• عدم پوشش اتباع غیرایرانی: اتباع غیرایرانی مشمول این طرح نمی‌شوند، که چالش‌هایی را برای بیمارستان‌ها ایجاد کرده است.
• مشکلات نقدینگی و بازگشت وجه: بیمارستان‌ها در بازگرداندن وجوه دریاففتی اشتباهی به بیماران، با مشکل نقدینگی مواجه هستند.
• تقاضای القایی و فرسودگی تجهیزات: افزایش مراجعات غیرضروری، بار مضاعفی بر تجهیزات و کادر درمان وارد کرده است.

دکتر مجتهدی تاکید کرد که اجرای طرح‌های حمایتی باید با پختگی و بررسی دیدگاه افراد صاحب‌نظر صورت گیرد تا از بروز نارضایتی‌ها جلوگیری شود. او پیشنهاد داد که طرح‌های این چنینی ابتدا به صورت پایلوت و با حجم کمتری اجرا شوند.

ضرورت نظام ارجاع و نگاه بلندمدت

رئیس بیمارستان کودکان بهرامی «سیستم ارجاع» را راه‌حلی کلیدی برای بهبود شرایط و مدیریت هزینه‌های نظام سلامت دانست. او معتقد است که اگر خدمات رایگان بر بستر نظام ارجاع ارائه شود، می‌توان از تقاضای القایی جلوگیری کرده و خدمات را به کودکان تا ۱۸ سال نیز گسترش داد.

وی همچنین بر اهمیت غلبه پیشگیری بر درمان تاکید کرد و گفت که سیاست‌های سلامت باید بر اصلاح الگوی زندگی و واکسیناسیون متمرکز باشند تا از تحمیل درمان‌های پرهزینه به دولت جلوگیری شود. مجتهدی خاطرنشان کرد که هر طرحی که منجر به کاهش پرداخت از جیب مردم شود، مثبت است، اما باید با نگاه بلندمدت و پایداری بودجه همراه باشد.

تاریخچه بیمارستان کودکان بهرامی

بیمارستان بهرامی، قدیمی‌ترین بیمارستان تک‌تخصصی کودکان کشور است که در سال ۱۳۳۷ توسط واقف خود به دانشگاه تهران واگذار شد. این بیمارستان در دوران جنگ ۸ ساله نیز متحمل خسارات و شهادت تعدادی از پرسنل و کودکان شد. بیمارستان بهرامی به عنوان مرکز ارجاعی جراحی کودکان در کشور شناخته می‌شود و تمام رشته‌های فوق‌تخصصی کودکان را ارائه می‌دهد.