رکود الماس در بوتسوانا: بحران معیشت و اقتصاد

از دست دادن شغل و بار بدهی

موتش‌وگوا راخودو، یکی از کارگران سابق معدن الماس دبسوانا در شمال بوتسوانا، پس از ۱۴ سال کار، شغل خود را از دست داد. او که انتظار داشت قراردادش تا سال ۲۰۲۷ تمدید شود، ناگهان و بدون هشدار قبلی اخراج شد.

«شوک بسیار زیاد بود. در اوایل سال ۲۰۲۵، من وامی به مبلغ ۲۶,۰۰۰ پولا (حدود ۱,۹۰۰ دلار) برای خرید خودرو گرفتم، زیرا فکر می‌کردم شغلم امن است. تا اواسط ماه می، بیکار شدم.»

راخودو می‌گوید این اخراج ناگهانی او را با بدهی و مسئولیت‌های خانوادگی، از جمله هزینه‌های مدرسه، درگیر کرده است، در حالی که هیچ غرامتی دریافت نکرده است. او به دنبال کار است، اما مشاغل موجود دستمزد بسیار کمتری دارند و سرمایه لازم برای شروع کسب‌وکار کوچک یا کشاورزی را ندارد.

کاهش تولید و پیامدهای اقتصادی

این اخراج‌ها در حالی صورت می‌گیرد که بخش الماس بوتسوانا، ستون فقرات اقتصاد این کشور، به شدت رو به کندی رفته است. شرکت الماس دبسوانا، یک سرمایه‌گذاری مشترک بین دولت و دی بیرز، تولید خود را در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۷ درصد کاهش داد و به ۱۷.۹ میلیون قیراط رساند و برنامه‌ریزی برای کاهش بیشتر به حدود ۱۵ میلیون قیراط در سال ۲۰۲۵ دارد. این شرکت تقریباً ۹۰ درصد از فروش الماس بوتسوانا را به خود اختصاص می‌دهد.

این کندی در کل اقتصاد بوتسوانا تأثیر گذاشته است. تولید این کشور در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۳ درصد کاهش یافت که شدیدترین افت از زمان همه‌گیری بود و عمدتاً ناشی از کاهش تولید الماس است.

• الماس حدود ۷۰ درصد از درآمدهای صادراتی را تشکیل می‌دهد.
• تقریباً یک سوم از درآمد دولت از الماس است.

در سال ۲۰۲۵، S&P Global Ratings رتبه اعتباری بوتسوانا را به BBB- کاهش داد و دلیل آن را فشار مداوم ناشی از رکود جهانی الماس و تضعیف درآمدهای مالی ذکر کرد.

فشار بر جوامع معدنی

برای کارگران، این تأثیر دیگر یک مسئله انتزاعی نیست. مبیگانی گائکگوتسو، دبیرکل اتحادیه کارگران معدن بوتسوانا، می‌گوید:

«رکود الماس دیگر فقط یک مسئله تجاری نیست. این یک مسئله انسانی است که کارگران، خانواده‌ها، پیمانکاران و کل جوامع معدنی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»

او افزود که عدم قطعیت اکنون زندگی روزمره را تعریف می‌کند و نگرانی‌هایی مانند تمدید قراردادها، کاهش اضافه‌کاری و تأثیر آن بر هزینه‌های مدرسه، وام‌ها و قبوض پزشکی، زندگی مردم را تحت‌الشعاع قرار داده است. حتی برای کسانی که شغل خود را حفظ کرده‌اند، فشار افزایش می‌یابد زیرا دستمزدها راکد مانده و هزینه‌های زندگی در حال افزایش است.

فراتر از الماس: جستجو برای رشد جدید

دومینیک اوبوسیتسه ماپوکا، رئیس اتحادیه کارگران الماس بوتسوانا، اشاره کرد که بسیاری از کارگران باقی‌مانده با قراردادهای کوتاه‌مدت یا موقت کار می‌کنند که برنامه‌ریزی برای آینده را دشوار می‌سازد. بسیاری از آنها ماهانه بین ۱۹۰ تا ۲۵۰ دلار درآمد دارند، در حالی که هزینه‌های زندگی همچنان در حال افزایش است.

از زمان استقلال در سال ۱۹۶۶، ثروت الماس بوتسوانا این کشور را از یکی از فقیرترین کشورهای جهان به یک اقتصاد با درآمد متوسط تبدیل کرده است. اما این موفقیت همچنین آن را به شدت در برابر شوک‌های جهانی آسیب‌پذیر کرده است. این بخش اکنون تحت فشار تقاضای ضعیف، رقابت الماس‌های آزمایشگاهی و کاهش هزینه‌های لوکس در بازارهای کلیدی قرار دارد.

لوی ندئو، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه فناوری تشوانه، بر لزوم تنوع‌بخشی سریع‌تر به کشاورزی و تولید گوشت گاو، همراه با تقویت روابط تجاری منطقه‌ای تأکید کرد.

پیوس موکگواره، وزیر کار و امور داخلی بوتسوانا، گفت که دولت با گسترش معادن مس و افتتاح پروژه‌های جدید، در تلاش برای جذب مشاغل از دست رفته است. او افزود که تلاش‌های تنوع‌بخشی همچنین کشاورزی، گردشگری و فناوری اطلاعات و ارتباطات را هدف قرار داده است.

تشپو مدیبدی، رئیس انجمن معدنچیان کوچک بوتسوانا، اظهار داشت که اپراتورهای کوچک‌تر عمدتاً از زنجیره ارزش الماس که تحت سلطه شرکت‌های بزرگ است، کنار گذاشته شده‌اند. او معتقد است که الماس‌های آزمایشگاهی و مقررات سخت‌گیرانه می‌توانند فرصت‌هایی باشند، اگر سیاست‌ها فراگیرتر شوند.

برای راخودو، تغییرات ساختاری در بازار جهانی الماس همچنان از دغدغه‌های روزمره او دور است. او می‌گوید: «من هنوز به دنبال کار هستم. فقط یک فرصت دیگر برای کار می‌خواهم.»