استعدادهای درخشان دانشگاه فردوسی: ملاک، دستاوردهای علمی است نه بهره هوشی

پذیرش بدون آزمون و المپیادهای علمی

مصطفی میرجلیلی، رئیس گروه شناسایی و هدایت استعدادهای برتر دانشگاه فردوسی مشهد، با اشاره به فعالیت‌های این حوزه، بیان کرد که یکی از مهم‌ترین برنامه‌ها، پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا است. دانشجویان واجد شرایط می‌توانند بر اساس سوابق تحصیلی درخشان خود، بدون شرکت در آزمون سراسری، درخواست پذیرش دهند. فرآیند بررسی پرونده‌ها، ارزیابی اولیه، ارجاع به گروه‌های آموزشی و اعلام نتایج به سازمان سنجش، همگی در این بخش انجام می‌شود.

وی همچنین به المپیادهای علمی دانشجویی اشاره کرد که هر ساله در حدود ۲۲ رشته دانشگاهی برگزار می‌شود. این المپیادها شامل مراحل قطبی و کشوری هستند. وظایف این دفتر شامل آماده‌سازی تیم‌ها، برگزاری کلاس‌های رفع اشکال و معرفی دانشجویان به مراحل مختلف است. سال گذشته، تعدادی از دانشجویان دانشگاه فردوسی موفق به کسب مدال و بیش از ۳۰ نفر نیز رتبه‌های برتر این رقابت‌ها را به دست آوردند.

جشنواره «ستارگان دانشگاه» و تسهیلات ویژه

میرجلیلی به برگزاری جشنواره «ستارگان دانشگاه» اشاره کرد که هفته گذشته با هدف تقدیر از دانشجویان برتر برگزار شد. در این مراسم، از رتبه‌های برتر کنکور، مدال‌آوران المپیادهای علمی و دانشجویانی با دستاوردهای علمی شاخص تقدیر به عمل آمد.

دانشگاه فردوسی مشهد برای دانشجویان برتر ورودی خود تسهیلات ویژه‌ای در نظر گرفته است. به عنوان مثال، رتبه‌های زیر ۱۰۰ کنکور سراسری که وارد این دانشگاه شوند، علاوه بر دریافت یک دستگاه لپ‌تاپ، از ۱۴۰ میلیون تومان اعتبار مالی حمایتی بلاعوض بهره‌مند می‌شوند. این اعتبار برای توانمندسازی دانشجویان در طول دوران تحصیل، شامل شرکت در دوره‌های آموزشی، کارگاه‌ها، کنفرانس‌ها، برنامه‌های مهارتی و خدمات ورزشی قابل استفاده است.

این حمایت‌ها تنها به رتبه‌های برتر کنکور محدود نمی‌شود و رتبه‌های یک کارشناسی ارشد، مدال‌آوران المپیادهای علمی دانشجویی و برگزیدگان جشنواره‌هایی مانند خوارزمی نیز از این امکانات بهره‌مند می‌شوند.

تغییر نگاه به مفهوم استعداد درخشان

رئیس گروه شناسایی و هدایت استعدادهای برتر دانشگاه فردوسی مشهد در تشریح مفهوم استعداد درخشان گفت: «در گذشته نگاه سنتی به استعدادهای برتر بیشتر مبتنی بر بهره هوشی یا آزمون‌های IQ بود، اما امروز در نگاه علمی و مدرن این تعریف تغییر کرده است.»

«در حال حاضر ما استعداد درخشان را صرفاً بر اساس توانایی بالقوه تعریف نمی‌کنیم، بلکه دستاوردها و عملکرد واقعی افراد را ملاک قرار می‌دهیم. آنچه برای ما اهمیت دارد خروجی و دستاورد دانشجو است. دانشجویی که در مسابقات علمی موفقیت کسب کرده، مقاله منتشر کرده، رتبه علمی به دست آورده یا در طول تحصیل دستاوردهای شاخص داشته است، در زمره استعدادهای برتر قرار می‌گیرد.»

وی افزود که در دانشگاه فردوسی مشهد، حدود ۱۰ درصد برتر از ۲۰ هزار دانشجو به عنوان جامعه هدف استعدادهای برتر در نظر گرفته می‌شوند. این افراد لزوماً فقط دانشجویان با معدل بالا نیستند، بلکه کسانی هستند که دستاوردهای علمی و پژوهشی شاخصی دارند.

نقش استعدادهای برتر در تولیدات علمی و آینده شغلی

میرجلیلی تأکید کرد که بخش عمده خروجی‌های پژوهشی دانشگاه توسط همین دانشجویان توانمند شکل می‌گیرد و بسیاری از موفقیت‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی نیز با اتکا به ظرفیت این دانشجویان حاصل می‌شود. دانشگاه تلاش می‌کند از طریق برنامه‌های حمایتی، زمینه رشد و توانمندسازی دانشجویان مستعد را فراهم کند.

اعطای اعتبارهای حمایتی، برگزاری دوره‌های آموزشی، حمایت از شرکت در همایش‌ها و مسابقات، تأمین بخشی از هزینه‌های آموزشی و ایجاد فرصت‌های رشد علمی، همگی با هدف توانمندسازی دانشجویان انجام می‌شود. چرخه فعالیت این گروه از شناسایی آغاز شده، به هدایت و توانمندسازی می‌رسد و در نهایت به بهره‌مندی از ظرفیت این دانشجویان ختم می‌شود. امسال برای نخستین بار شبکه پشتیبانی تحصیلی دانشجویان راه‌اندازی شده که در آن، حدود ۲۰ دانشجوی برتر مسئولیت هدایت و پشتیبانی نزدیک به ۲۰۰ دانشجو را برعهده گرفتند.

در خصوص آینده شغلی این دانشجویان، میرجلیلی خاطرنشان کرد که بسیاری از آن‌ها در آینده به عنوان اعضای هیئت علمی، پژوهشگر یا مدیران علمی و اجرایی به جامعه و دانشگاه بازمی‌گردند. همچنین، از طریق سازوکارهای بنیاد ملی نخبگان، امکان جذب برخی از این افراد در هیئت علمی دانشگاه‌ها با فرآیندهای تسهیل‌شده فراهم می‌شود. شرکت‌ها و مجموعه‌های خصوصی نیز بارها برای جذب نیروهای توانمند با دانشگاه مکاتبه داشته و فرصت‌های شغلی به دانشجویان معرفی می‌شود.

آیین‌نامه «ستارگان دانشگاه» و دانشجویان پنج‌ستاره

میرجلیلی به آیین‌نامه «ستارگان دانشگاه» اشاره کرد که اخیراً در شورای آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد به تصویب رسیده است. بر اساس این آیین‌نامه، دانشجویان بر مبنای مجموعه‌ای از شاخص‌ها و دستاوردهای علمی، پژوهشی، آموزشی و فرهنگی ارزیابی و به صورت ستاره‌بندی‌شده رتبه‌بندی می‌شوند. هدف این نظام ارزیابی، شناسایی دقیق‌تر و حمایت هدفمندتر از استعدادهای برتر دانشگاه است.

امسال برای نخستین بار اجرای این آیین‌نامه آغاز شده و بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، تاکنون ۱۲ دانشجو موفق به کسب عنوان «دانشجوی پنج‌ستاره» شده‌اند. این دانشجویان نیز از تسهیلات ویژه دانشگاه بهره‌مند شدند. هدف از این آیین‌نامه صرفاً رتبه‌بندی نیست، بلکه تلاش می‌شود تا حمایت‌های متناسب‌تری از دانشجویان برتر صورت گیرد و زمینه رشد و شکوفایی آن‌ها فراهم شود.