گام جهاددانشگاهی برای کاهش استفاده از حیوانات آزمایشگاهی و ارتقای اخلاق در پژوهش

توسعه پژوهش‌های اخلاق‌مدار

در راستای توسعه پژوهش‌های اخلاق‌مدار و همسو با رویکردهای نوین علمی جهان، جهاددانشگاهی «کمیته ترویج و توسعه فناوری‌های جایگزین حیوانات آزمایشگاهی» را به‌عنوان بازوی تخصصی کارگروه اخلاق در پژوهش تشکیل داد. هدف اصلی این کمیته، فراهم آوردن زمینه گسترش فناوری‌های جایگزین، کاهش استفاده از حیوانات آزمایشگاهی و ارتقای استانداردهای پژوهشی در کشور است.

اصول سه‌گانه 3Rs در پژوهش

با تشکیل این کمیته، جهاددانشگاهی گامی عملی در مسیر حمایت از اصول 3Rs برداشته است. این اصول شامل موارد زیر است:

• Replacement (روش‌های جایگزین حیوانات): استفاده از روش‌های جایگزین به جای حیوانات زنده.
• Reduction (کاهش استفاده از حیوانات): به حداقل رساندن تعداد حیوانات مورد استفاده در آزمایش‌ها.
• Refinement (بهینه‌سازی شرایط مراقبت از حیوانات): بهبود شرایط نگهداری و کاهش رنج حیوانات آزمایشگاهی.

این رویکرد، ضمن حفظ دقت و اعتبار نتایج علمی، استانداردهای بین‌المللی را نیز در مراکز پژوهشی جهاددانشگاهی لحاظ می‌کند.

اهداف کلیدی کمیته

از جمله اهداف اصلی تشکیل «کمیته ترویج و توسعه فناوری‌های جایگزین حیوانات آزمایشگاهی» می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی: کاهش وابستگی به استفاده از حیوانات در امور علمی.
• فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی: ارتقای سطح آگاهی ذی‌نفعان در خصوص روش‌های جایگزین.
• حمایت از پژوهش و نوآوری: توسعه فناوری‌های جایگزین حیوانات آزمایشگاهی.
• توسعه زیرساخت‌ها: فراهم کردن امکان استفاده و تجاری‌سازی فناوری‌های جایگزین.
• آموزش و توانمندسازی: ارتقای دانش و مهارت ذی‌نفعان در زمینه جایگزین‌های حیوانات.
• شبکه‌سازی و همکاری‌ها: ایجاد ارتباطات ملی و بین‌المللی در این حوزه.

چشم‌انداز و تأثیرگذاری

تشکیل این کمیته، تعهد جهاددانشگاهی را به توسعه «علم اخلاق‌مدار» و پاسخگویی به نیازهای علمی کشور با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و پایدار نشان می‌دهد. انتظار می‌رود این کمیته نقش موثری در هم‌گرایی ظرفیت‌های کشور در این حوزه، کاهش وابستگی به روش‌های سنتی استفاده از حیوانات آزمایشگاهی و ارتقای جایگاه علمی و اخلاقی ایران در عرصه علم و فناوری ایفا کند.