رقابت ۵۰ زن عشایر قشقایی در مسابقه نخ‌ریسی سنتی آرامگاه سعدی

به مناسبت هفته صنایع دستی و فرا رسیدن بیستم خرداد ماه، روز ملی فرش، صبح امروز نوزدهم خرداد ماه ۱۴۰۵، آرامگاه سعدی در شیراز میزبان رویدادی فرهنگی و هنری بی‌نظیر بود. در این مسابقه، ۵۰ زن ماهر و فعال از عشایر ایل قشقایی در حوزه نخ‌ریسی سنتی به رقابت پرداختند و هنر دیرینه خود را به نمایش گذاشتند.

تاریخچه و اهمیت نخ‌ریسی در ایل قشقایی

نخ‌ریسی سنتی و دست‌بافته‌های استان فارس، به‌ویژه در میان عشایر قشقایی، از شهرت جهانی برخوردار است. این هنر نه تنها یک فعالیت اقتصادی، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ و هویت این ایل محسوب می‌شود. فرآیند تولید نخ، داستانی از همکاری و مهارت است که نسل به نسل منتقل شده است.

مراحل سنتی آماده‌سازی پشم

در میان ایلات قشقایی، فرآیند آماده‌سازی پشم برای نخ‌ریسی با دقت و مهارت خاصی انجام می‌شود:

• پشم‌چینی: ابتدا مردان ایل به صورت گروهی پشم گوسفندان را می‌چینند.
• تا کردن پشم: زنان پشم‌های چیده شده را به گونه‌ای تا می‌کنند که آستر پشم رو به بیرون باشد.
• تفکیک پشم: پشم‌های سفید، تمیز و خوش‌ریس بر اساس تجربه برای بافت فرش‌های ظریف مانند گلیم، جاجیم، مفرش و خورجین جدا می‌شوند. این نوع بافته‌ها به نخ‌های باریک‌تر و رنگ‌پذیری بهتر نیاز دارند.
• پشم‌های زمخت‌تر: پشم‌های زمخت‌تر و ناهمگون برای فروش و تولید نخ‌های کلفت‌تر جهت بافت فرش‌های ضخیم‌تر و طناب مورد استفاده قرار می‌گیرند و به صورت جداگانه در کیسه‌هایی تفکیک می‌شوند.

فرآیند نخ‌ریسی و کاربردها

پس از تفکیک، پشم‌ها ریسیده شده و سپس به هم تابیده می‌شوند. این نخ‌ها به صورت کلاف‌های بزرگ برای شستشو و رنگرزی آماده می‌گردند. پشم‌های باکیفیت با استفاده از کرمان (دوک نخ‌ریسی) ریسیده شده و برای بافت انواع دست‌بافته‌های ارزشمند عشایری مانند گلیم، جاجیم، چنته، مفرش، گبه و قالی به کار می‌روند.