افزایش دمای شمال کشور؛ تهدیدی جدی برای جنگل‌های هیرکانی

افزایش دما و تهدید خشکسالی

معاون امور جنگل سازمان منابع‌طبیعی و آبخیزداری کشور، کامران پورمقدم، با اشاره به افزایش میانگین دمای استان‌های شمالی در سال زراعی جاری، توضیح داد که میانگین دمای گیلان و مازندران با ۲.۳ درجه افزایش نسبت به بلندمدت، بیشترین رشد را تجربه کرده است. این افزایش دما به‌طور مستقیم منجر به:

• افزایش تبخیر و تعرق: این پدیده باعث خشک شدن هرچه بیشتر خاک جنگل می‌شود.
• آسیب به رویش گیاهی: از بین رفتن رطوبت خاک، به درختان، نونهال‌ها و نهال‌های دست‌کاشت آسیب جدی می‌رساند.
• افزایش خطر حریق: کاهش رطوبت سطحی و خشک شدن لاش‌برگ‌ها و بقایای گیاهی کف جنگل، زمینه را برای وقوع آتش‌سوزی‌های گسترده و شدید فراهم می‌کند.

نقش عوامل انسانی در تشدید بحران

پورمقدم تاکید کرد که دخالت‌های انسانی، مانند رها کردن پسماندهای براق (شیشه و پلاستیک) و خاموش نکردن آتش توسط گردشگران، می‌تواند شدت حریق را در شرایط خشکی پوشش گیاهی به شدت افزایش دهد. در صورت وقوع آتش‌سوزی، به دلیل خشکی مفرط، آتش به سرعت توسعه یافته و کنترل آن دشوار خواهد بود.

تغییرات اقلیمی و طغیان آفات

یکی دیگر از پیامدهای افزایش دما، فراهم شدن شرایط برای تکثیر و طغیان آفات و امراض جنگلی است. حشرات و بیماری‌ها که در حالت عادی در اکوسیستم‌های طبیعی در تعادل هستند، با افزایش دما از حالت تعادل خارج شده و می‌توانند به لکه‌های وسیعی از جنگل‌ها آسیب برسانند.

راهکارهای مدیریتی و حفاظتی

برای مقابله با این چالش‌ها، معاون امور جنگل سازمان منابع‌طبیعی و آبخیزداری کشور بر ضرورت اجرای اقدامات مدیریتی در قالب طرح‌های جنگلداری نوین تاکید کرد. این طرح‌ها که بر اساس ماده ۳۶ برنامه هفتم توسعه و در حوزه‌های آبخیز به اجرا درمی‌آیند، شامل موارد زیر هستند:

• کاهش دخالت‌های انسانی: مدیریت قطع درختان، ورود بی‌ضابطه گردشگران و فعالیت‌هایی مانند آفرودسواری که به خاک جنگل آسیب می‌رساند.
• افزایش اقدامات حفاظتی: کاهش عوامل تهدید و تخریب برای بازسازی و افزایش تاب‌آوری اکوسیستم هیرکانی.
• رصد کانون‌های امراض: شناسایی و مدیریت بیماری‌ها و آفات جنگلی.
• مشارکت جوامع محلی: جلب همکاری مردم محلی برای افزایش حفاظت از جنگل‌ها.
• پیشگیری از آتش‌سوزی: استفاده از فناوری‌های نوین مانند دوربین‌های دید بلند، دوربین‌های تشخیص حریق، پایش ماهواره‌ای و پهپادی برای کنترل و کاهش عوامل تخریب.

پورمقدم در پایان اظهار داشت که اجرای برنامه‌های مدیریتی آبخیزداری و ذخیره نزولات، همراه با استفاده حداکثری از روان‌آب‌های ناشی از بارش‌های فصلی، می‌تواند به افزایش تاب‌آوری جنگل‌های هیرکانی در برابر خشکی و تغییرات اقلیمی کمک شایانی کند.