کندی نقدینگی و افزایش هزینه‌ها: کاهش توان تولید مسکن در ایران

چالش اصلی صنعت ساختمان: عدم توازن هزینه‌ها و نقدینگی

یونس رمضان‌زاده، کارشناس ارشد صنعت ساختمان و انبوه‌ساز، با اشاره به وضعیت پروژه‌های عمرانی و بازار مسکن، اظهار داشت که فاصله میان رشد هزینه‌های ساخت و کندی جریان نقدینگی، صنعت ساختمان را در شرایطی قرار داده که پیش‌بینی‌پذیری در اجرای پروژه‌های بزرگ به‌شدت کاهش یافته و توان تولید مسکن را تحت تأثیر قرار داده است.

وی افزود: «صنعت ساختمان در ایران امروز با یک چالش جدی مواجه است؛ چالشی که بیش از آنکه ناشی از کمبود ساخت باشد، به عدم توازن میان هزینه‌های روزافزون اجرا و تأخیر در بازگشت منابع مالی مربوط می‌شود.» رمضان‌زاده تأکید کرد که در شرایط افزایش مستمر قیمت مصالح ساختمانی، دستمزدها و هزینه‌های اجرایی، جریان نقدینگی پروژه‌ها با همان سرعت حرکت نمی‌کند و این موضوع فشار مضاعفی بر انبوه‌سازان وارد می‌کند.

کاهش پیش‌بینی‌پذیری در بازار مسکن

این کارشناس صنعت ساختمان تصریح کرد که در صورت تداوم شرایط فعلی، بازار مسکن با نوسان‌های تدریجی همراه خواهد بود، اما مسئله اصلی نوسان قیمت نیست، بلکه کاهش پیش‌بینی‌پذیری در کل فرآیند ساخت‌وساز است.

«در پروژه‌های عمرانی، فاصله زمانی میان هزینه‌کرد و بازگشت منابع اگر بیش از حد طولانی شود، برنامه‌ریزی مالی را مختل می‌کند. نتیجه این وضعیت، کند شدن روند اجرا و در نهایت کاهش سرعت عرضه مسکن خواهد بود.»

رمضان‌زاده بیان کرد که بسیاری از پروژه‌های عمرانی با فاصله معنادار میان رشد هزینه‌های اجرا و زمان تأمین یا بازگشت منابع مالی مواجه هستند که محاسبات اقتصادی پروژه‌ها را تحت تأثیر قرار داده و ریسک تصمیم‌گیری را افزایش می‌دهد.

موانع اصلی اجرای پروژه‌ها

این فعال حوزه ساخت‌وساز به چالش‌های اصلی انبوه‌سازان اشاره کرد و گفت: «امروز ترکیبی از تأمین مالی دشوار، افزایش قیمت مصالح، بروکراسی اداری و طولانی بودن فرآیند صدور مجوزها مهم‌ترین موانع در مسیر اجرای پروژه‌ها هستند.»

وی افزود که تأخیر در تسویه مطالبات پروژه‌های بزرگ نیز به یکی از مشکلات جدی تبدیل شده است و عدم تناسب میان هزینه‌های جاری و ورودی‌های مالی، فشار قابل توجهی بر روند اجرا ایجاد می‌کند.

مسکن اقشار متوسط و ضرورت اصلاح ساختار

رمضان‌زاده با اشاره به وضعیت مسکن اقشار متوسط و کم‌درآمد اظهار داشت که ساخت مسکن اقتصادی همچنان یک ضرورت اجتماعی است، اما بدون اصلاح ساختار تأمین مالی و کاهش هزینه‌های غیرمولد، فاصله میان قدرت خرید مردم و قیمت مسکن کاهش نخواهد یافت.

وی تأکید کرد: «مسئله امروز فقط «ساخت بیشتر» نیست، بلکه «ساخت پایدار و قابل پیش‌بینی» است؛ چرا که هرگونه اختلال در زنجیره تصمیم‌گیری و اجرا، در آینده به شکل افزایش هزینه‌های شهری و کاهش کیفیت زندگی نمایان می‌شود.»

نقش فناوری و توسعه شهری در آینده ساخت‌وساز

رمضان‌زاده به نقش فناوری‌های نوین در صنعت ساختمان اشاره کرد و گفت: «استفاده از روش‌های صنعتی‌سازی، مدیریت هوشمند پروژه و فناوری‌های جدید ساخت می‌تواند زمان و هزینه اجرا را کاهش دهد، اما تحقق این موضوع نیازمند هماهنگی میان سیاست‌گذار، نظام مهندسی و بخش خصوصی است.» وی افزود که صنعت ساختمان علاوه بر تأمین مسکن، نقش مهمی در اشتغال‌زایی دارد.

او با اشاره به روند توسعه شهری در کشور اظهار کرد: «تصمیم‌هایی که امروز در حوزه ساخت‌وساز، تأمین مالی و سیاست‌گذاری اتخاذ می‌شود، آثار خود را سال‌ها بعد در کیفیت زندگی، دسترسی مردم به مسکن و روند توسعه شهری نشان خواهد داد.»

فرسایش توان تولید و شکاف عرضه و تقاضا

رمضان‌زاده تأکید کرد که خطر اصلی بازار مسکن در شرایط فعلی فقط کاهش قدرت خرید یا نوسان قیمت‌ها نیست، بلکه فرسایش تدریجی توان تولید در صنعت ساختمان است. او هشدار داد: «اگر ظرفیت سازندگان برای ادامه فعالیت تضعیف شود، در سال‌های آینده شکاف میان عرضه و تقاضا عمیق‌تر خواهد شد.»

وی بیان کرد که حل مسئله مسکن تنها با افزایش ساخت‌وساز ممکن نیست، بلکه نیازمند هماهنگی میان سیاست‌گذار، نظام تأمین مالی و واقعیت‌های اجرایی بخش خصوصی است؛ در غیر این صورت، شکاف میان عرضه و تقاضا در بازار مسکن همچنان ادامه خواهد داشت.

«مسکن با دستور ساخته نمی‌شود؛ با سرمایه، برنامه‌ریزی، ثبات و اعتماد ساخته می‌شود.»