«آلفرد یعقوب‌زاده»: عکاسی بحران امروز محدود به ثبت ویرانی‌های پس از جنگ است

تغییر ماهیت جنگ‌ها و محدودیت‌های عکاسان

یعقوب‌زاده توضیح داد که در جنگ‌های کلاسیک، عکاسان می‌توانستند به خطوط مقدم نزدیک شوند و لحظات درگیری را به صورت مستقیم و با انتخاب دقیق ثبت کنند. اما امروزه، با ظهور حملات هوایی و پهپادی بی‌صدا، نقش نیروهای انسانی در صحنه نبرد کاهش یافته و تنها قربانیان جنگ به صورت مستقیم مشاهده می‌شوند. این شرایط، به همراه محدودیت‌های امنیتی و فناوری، عکاس را مجبور کرده تا صرفاً به ثبت آثار ویرانی، خرابی‌ها، آسیب‌دیدگان و شرایط پس از جنگ بپردازد.

«در جنگ‌های مدرن، نقش عکاس و خبرنگار به شدت محدود شده است. در جنگ‌های کلاسیک، عکاس می‌توانست به نزدیکی نیروهای درگیر برود، صحنه‌ها را مستقیم ثبت کند و لحظه‌ها را با دقت انتخاب شده تصویر کند؛ اکنون اما شرایط کاملاً متفاوت است.»

تکنولوژی و افت کیفیت عکاسی

این عکاس جنگ به مقایسه عکاسی در گذشته و حال پرداخت و گفت: «قبلاً وقتی جنگ‌ها با تفنگ بود، همه چیز آهسته‌تر بود اما الان جنگ‌ها با موشک است.» او اشاره کرد که در گذشته، دسترسی به فیلم و دارو محدودتر بود و عکاسان با چشم خودشان لحظه‌ها را می‌دیدند و با دقت ثبت می‌کردند، که به هر عکس ارزش ویژه‌ای می‌بخشید. اما امروزه، دوربین‌های با سرعت بسیار بالا که قادر به ثبت ۲۰۰ عکس در ثانیه هستند، باعث شده‌اند که عکاسان بیش از آنکه به چشم خود اعتماد کنند، به شاتر و سرعت دوربین متکی شوند. این امر، به گفته یعقوب‌زاده، منجر به از دست رفتن بسیاری از لحظات واقعی و انسانی می‌شود، زیرا تمرکز بر ثبت ماشینی تصاویر است نه درک لحظه.

• جنگ‌های کلاسیک: عکاسی با تفکر و انتخاب لحظه، ارزش بالای هر عکس.
• جنگ‌های مدرن: عکاسی ماشینی، ثبت انبوه تصاویر، کاهش عمق انسانی.

رسالت جدید عکاس در میدان جنگ

یعقوب‌زاده تأکید کرد که رسالت عکاس در جنگ‌های امروزی کاملاً متفاوت با گذشته است. او با ذکر تجربه خود در اوکراین، به محدودیت‌های شدید امنیتی اشاره کرد که مانع از حضور آزادانه عکاس در هر نقطه‌ای می‌شود. در شرایطی که عملیات‌ها توسط پهپادها ثبت می‌شوند و لحظات حساس در مانیتورها قابل مشاهده است، نقش عکاس سنتی به شدت محدود می‌گردد. در این وضعیت، فیلم به عنوان ابزاری برای ثبت و روایت رویدادها برتری می‌یابد، زیرا تصاویر حرکت و عملیات را به شکلی ملموس‌تر منتقل می‌کند. عکاس مجبور است به عکسبرداری از مانیتور یا تلویزیون به عنوان جایگزین روی آورد.

او همچنین به تبعات پس از جنگ، مانند آنچه در لبنان، ایران یا غزه رخ داد، اشاره کرد که عمدتاً شامل آثار مستقیم عکاسی بحران نیست. حملات پهپادی یا موشکی تنها به خرابی‌های ساختمانی و آسیب به افراد منجر می‌شود که بخش محدودی از ظرفیت عکاس برای ثبت بحران را فراهم می‌کند.

سردرگمی در تشخیص دوست و دشمن

یعقوب‌زاده در بخش دیگری از صحبت‌هایش به تأثیر جنگ‌های امروز بر روحیات و طرز تفکرش پرداخت و گفت: «تجربه شخصی نشان می‌دهد که در مواجهه با جنگ‌های امروز، تشخیص دوست و دشمن بسیار دشوار است.» او به تغییر روابط قدرت‌های بزرگ و ظهور مجدد افرادی که قبلاً دشمن تلقی می‌شدند، در جایگاه‌های سیاسی یا نظامی اشاره کرد. این وضعیت، سردرگمی شدیدی برای خبرنگاران و عکاسان ایجاد می‌کند و تصمیم‌گیری درباره روایت و پیام مستند را بسیار پیچیده می‌سازد.

وی با اشاره به نمونه‌هایی در سوریه، خاطرنشان کرد که تجربه جنگ‌های مدرن، محدودیت‌های شدید در ثبت تصاویر، سردرگمی در شناسایی طرف‌ها و پیچیدگی پیامدهای انسانی، همگی کار عکاسان و خبرنگاران را دشوار و نقش آن‌ها را تغییر داده است.