سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات زنان در هرات؛ طالبان به سوی معترضان شلیک کرد

بازداشت‌های گسترده و اعتراضات مردمی

طی روزهای اخیر، مقامات طالبان موجی از بازداشت‌ها را علیه زنان و دختران جوان به اتهام «حجاب نامناسب» آغاز کرده‌اند. ساکنان محلی گزارش داده‌اند که بسیاری از خانواده‌ها هیچ اطلاعی از وضعیت و محل نگهداری بازداشت‌شدگان ندارند.

شاهدان عینی به رسانه‌ها گفته‌اند که حدود ۷۰ نفر روز سه‌شنبه (۹ ژوئن ۲۰۲۶) با وجود حضور سنگین نیروهای امنیتی طالبان، در این تظاهرات شرکت کردند. معترضان شعارهایی نظیر «آموزش، کار و آزادی» سر می‌دادند و بازداشت‌های خودسرانه زنان را محکوم می‌کردند.

یکی از ساکنان هرات اظهار داشت: «مردم ترسیده بودند، اما با این حال بیرون آمدند.»

شلیک به معترضان و افزایش خشونت

به گفته شاهدان، نیروهای طالبان در پاسخ به این تظاهرات، به سوی جمعیت شلیک کردند و سپس یگان‌های ویژه را برای متفرق کردن تجمع اعزام کردند. منابع محلی گزارش دادند که در این درگیری‌ها، دو نفر کشته، سه نفر زخمی و دست‌کم ۱۳ نفر دیگر پس از ضرب و شتم توسط مقامات، بازداشت شدند.

در ویدیویی که از منطقه جبرائیل هرات به دست آمده، جنگجویان مسلح طالبان در حال شلیک به ده‌ها معترض دیده می‌شوند. صدای فریاد زنی در پس‌زمینه صدای تیراندازی شنیده می‌شود که شعار «آزادی» سر می‌دهد. در ویدیوی دیگری نیز صدای زنان شنیده می‌شود که می‌گویند: «آنها دارند شلیک می‌کنند.»

فریشته عباسی، از دیده‌بان حقوق بشر، گفت: «مردم خشمگین هستند. تا جایی که ما می‌دانیم، طالبان در چند روز گذشته زنانی را دستگیر کرده‌اند و ظاهراً به همین دلیل اعضای خانواده آنها و دیگران به این قوانین اعتراض می‌کنند. آنها معتقدند طالبان در حریم خصوصی مردم دخالت می‌کند که غیرقابل قبول است.»

محدودیت‌های طالبان و خشم عمومی

از زمان بازگشت طالبان به قدرت، زنان و دختران از تقریباً تمام جنبه‌های زندگی عمومی محروم شده‌اند؛ از جمله مدارس، دانشگاه‌ها، اکثر مشاغل و حتی پارک‌ها.

اعتراضات در افغانستان به ندرت اتفاق می‌افتد، زیرا طالبان هرگونه تجمع غیرمجاز را ممنوع کرده و با حملات، بازداشت و شکنجه معترضان به مخالفت‌ها پاسخ می‌دهد.

فعالان محلی ادعا کرده‌اند که زنان بازداشت شده، در واقع، لباس‌های مناسبی به تن داشته‌اند. در جامعه‌ای به شدت سنتی مانند افغانستان، تماس نامناسب با یک زن می‌تواند به عنوان نقض شرافت و کرامت خانواده تلقی شود.

مریم* (نام مستعار برای حفظ هویت) گفت: «آنها در حالی که حجاب کامل داشتند، دستگیر و مورد آزار و اذیت قرار گرفتند، که از نظر اعضای خانواده‌شان نقض حریم خصوصی محسوب می‌شد.»

یکی از سازمان‌دهندگان که نخواست نامش فاش شود، گفت: «ما از طریق گروه‌های واتس‌اپ برای دفاع از خواهرانمان سازماندهی کردیم. مردم از دستگیری‌ها، بیکاری و ادامه تعطیلی مدارس خشمگین هستند.»

سمیرا حمیدی، فعال منطقه‌ای عفو بین‌الملل، اظهار داشت: «اعتراض امروز، به ویژه با مشارکت مردان پس از مدت‌ها، نشان‌دهنده خشم عمومی فزاینده از پنج سال هدف‌گیری سیستماتیک زنان و دختران توسط طالبان و سرکوب فزاینده آزادی‌های فردی در سراسر افغانستان است.»

وی افزود: «گزارش‌ها مبنی بر بازداشت خودسرانه زنان به دلیل نقض ادعایی حجاب، و به دنبال آن سرکوب خشونت‌آمیز معترضان به این سوءاستفاده‌ها، نشان‌دهنده اتکای مستمر طالبان به ترس و وحشی‌گری برای خاموش کردن مخالفت‌ها است.»

پاسخ طالبان

مقامات طالبان برای اظهارنظر در این خصوص تماس گرفته شدند، اما سخنگویی در هرات به تلویزیون ملی تحت کنترل طالبان گفت که گزارش‌ها درباره بازداشت زنان به دلیل حجاب «بی‌اساس» است و هیچ زنی هرگز به این دلیل دستگیر نشده است.