تنش‌های مذهبی در هند: اخراج مسلمانان بنگلادشی از بنگال غربی

عملیات «شناسایی، حذف و اخراج»

در روستای حکیم‌پور، در نزدیکی مرز با بنگلادش، صدها مهاجر مسلمان بنگلادشی در شرایط نامساعدی نگهداری می‌شوند. رایسول اسلام، 38 ساله، به همراه همسرش ربکا خاتون، 36 ساله، و پسرانشان، ریاض 14 ساله و جبیر 16 ساله، در یک ساختمان نیمه‌کاره و در گرمای سوزان منتظر سرنوشت خود هستند. این افراد توسط دولت بنگال غربی، که به تازگی تحت کنترل حزب BJP قرار گرفته است، «نفوذی‌های غیرقانونی» نامیده شده‌اند.

هند و بنگلادش دارای مرز زمینی به طول 4096 کیلومتر هستند و میلیون‌ها نفر از هر دو کشور دارای زبان و فرهنگ مشترک هستند. با این حال، پس از پیروزی قاطع حزب BJP در بنگال غربی، دولت این ایالت دستور سرکوب مهاجران مسلمان غیرقانونی را صادر کرده و از ساخت «مراکز نگهداری» برای بازداشت و اخراج آنها به بنگلادش خبر داده است.

این اقدامات نه تنها در میان مهاجران بنگلادشی، بلکه در بین بخش‌هایی از مسلمانان هندی در بنگال غربی نیز ترس و نگرانی ایجاد کرده است. آنها نگرانند که ممکن است قربانی کمپینی شوند که به وضوح بر اساس هویت مذهبی قربانیان، و نه صرفاً وضعیت قانونی آنها، شکل گرفته است.

پیشینه و نگرانی‌ها

در تابستان 2025، آژانس‌های امنیتی هند در ایالت آسام (که آن نیز تحت کنترل حزب BJP است) ده‌ها مسلمان هندی را به زور به بنگلادش فرستادند و آنها را به مهاجرت غیرقانونی متهم کردند. بنگلادش آنها را بازگرداند و آنها را به طور موقت در منطقه بی‌طرف سرگردان گذاشت. این افراد در نهایت به هند بازگردانده شدند، اما هرگز توضیحی برای این ordeal دریافت نکردند. اکنون، یک سال بعد، این نگرانی وجود دارد که همین اتفاق در بنگال غربی نیز تکرار شود.

«ما دو سال پیش برای درمان بیماری پوستی همسرم به اینجا آمده بودیم، اما پس از یافتن دستمزدهای بهتر در مقایسه با بنگلادش، تصمیم گرفتیم در اینجا ساکن شویم.»
– رایسول اسلام

اسلام می‌گوید که برای عبور از مرز برای خود و خانواده‌اش، نزدیک به 250 دلار به یک دلال پرداخت کرده است. آنها در حومه کلکته ساکن شده و به عنوان کارگر ساختمانی روزانه حدود 10 دلار درآمد داشتند. اما زندگی آنها در اواخر ماه گذشته، پس از دستور سواندو ادیکاری، وزیر ارشد جدید بنگال غربی، برای اخراج مهاجران غیرقانونی بنگلادشی تغییر کرد.

تهدید ادیکاری با یک تبصره همراه بود: اخراج فقط مسلمانان بنگلادشی را هدف قرار می‌دهد، در حالی که هندوها و مهاجران سایر ادیان تحت یک اصلاحیه بحث‌برانگیز قانون اساسی، که برای اولین بار یک آزمون مذهبی برای پناهجویان اعمال می‌کند، معاف هستند. وزیر ارشد بنگال همچنین تصریح کرد که مقامات برای اخراج بازداشت‌شدگان نیازی به ارجاع آنها به دادگاه ندارند. در دسامبر 2025، دیوان عالی هند اعلام کرده بود که اتباع خارجی تقریباً هیچ حقوقی تحت قانون اساسی هند ندارند.

در نتیجه، هزاران نفر در دو هفته گذشته در سراسر بنگال غربی دستگیر شده‌اند و یا به مراکز بازداشت فرستاده شده‌اند و یا توسط نیروهای امنیتی به مرزها منتقل شده‌اند تا به بنگلادش «بازگردانده» شوند.

تنش‌های دیپلماتیک با داکا

این اقدامات جدید، روابط دیپلماتیک بین دهلی نو و داکا را نیز تحت تأثیر قرار داده است. شاما عبید، مشاور امور خارجه بنگلادش، در یک کنفرانس خبری در داکا اعلام کرد که «12 تا 13 نامه به دهلی نو» در این خصوص ارسال کرده‌اند. او هشدار داد که این سرکوب می‌تواند بر روابط دو کشور تأثیر بگذارد.

نیروی مرزبانی بنگلادش (BGB) نیز اعلام کرده که از 4 ژوئن تاکنون، حداقل 18 تلاش نیروی امنیتی مرزی هند (BSF) برای بازگرداندن حدود 180 مهاجر به بنگلادش را خنثی کرده است. روز دوشنبه، دو نیرو مذاکرات سه روزه خود را در مورد اخراج‌ها آغاز کردند.

راندیر جایسوال، سخنگوی وزارت امور خارجه هند، در پاسخ به انتقادات داکا مبنی بر «بازگرداندن غیرقانونی» مهاجران بنگلادشی، اظهار داشت که یک «مکانیزم دوجانبه» بین دو کشور وجود دارد و با تمامی اتباع خارجی که به طور غیرقانونی در هند هستند، از جمله بنگلادشی‌ها، بر اساس قوانین برخورد خواهد شد.

نقض حقوق بشر و تبعیض مذهبی

گروه‌های حقوق بشری، این اقدام هند را «کاملاً غیر اخلاقی» توصیف کرده‌اند. الین پیرسون، مدیر بخش آسیای دیده بان حقوق بشر، نگرانی عمیق خود را از وضعیت فعلی در بنگال غربی ابراز کرد. او خواستار ارائه نمایندگی قانونی به بازداشت‌شدگان بدون مدارک معتبر شد تا هیچ شهروند هندی به اشتباه از کشور اخراج نشود و این اخراج‌ها را «غیرقانونی» خواند.

اخراج عمدتاً مهاجران مسلمان بنگلادشی، تنش‌های مذهبی را در بنگال غربی، که 27 درصد جمعیت آن مسلمان هستند، تشدید کرده است. حزب BJP برای دهه‌ها علیه مهاجران بنگلادشی کمپین کرده است. آمیت شاه، وزیر کشور فدرال و از نزدیکان مودی، در یک سخنرانی انتخاباتی در آسام، مهاجران را «موریانه» خطاب کرده بود.

فعال حقوق بشر، تیستا ستالواده، مقامات هندی را متهم کرد که «فقط بر اساس یک دستور کار و لفاظی‌های از پیش تعیین شده» علیه یک جامعه خاص عمل می‌کنند و از عدم رعایت دستورالعمل‌های خود در برخورد با مهاجران غیرقانونی انتقاد کرد.

سرنوشت نامعلوم

در حکیم‌پور، با غروب آفتاب، اسلام با چشمان اشکبار در کنار دو پسرش ایستاده بود. او گفت: «ما فقط برای دادن یک زندگی خوب به فرزندانمان به هند پناه آوردیم. هیچ انگیزه پنهانی نداشتیم. اما آزار و تحقیر بی‌وقفه توسط بخشی از مردم ما را مجبور کرده است که با خاطرات تلخ سرزمینی که آموزه‌های عدم خشونت و مهربانی برای همه را ترویج می‌دهد، بازگردیم.» لحظاتی بعد، گروهی از نیروهای امنیتی خانواده را سوار بر خودرو کرده و به یک مرکز بازداشت در 18 کیلومتری منتقل کردند.