کشف سازه‌های زیرزمینی ۷.۵ متری در محوطه باستانی قدبرا الیگودرز

یافته‌های باستان‌شناسی و قدمت محوطه

عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث فرهنگی لرستان، در جمع خبرنگاران در الیگودرز اظهار داشت که بر اساس شواهد باستان‌شناسی، این مجموعه از دوره ساسانی تا قرون میانی اسلامی کاربری مسکونی داشته است. این قدمت تاریخی، اهمیت ویژه‌ای به این محوطه می‌بخشد.

معماری دست‌کند: شاهکار مهندسی باستان

حسن‌پور توضیح داد که با توجه به شرایط توپوگرافی و اقلیم سردسیر منطقه، ساکنان باستانی این نواحی برای تأمین امنیت و بهره‌گیری از دمای مناسب زمین در برابر سرما و گرما، به زیرزمین پناه برده‌اند. این نیاز، منجر به شکل‌گیری مجموعه‌های بزرگی از معماری دست‌کند شده است.

«معماری دست‌کند با معماری معمولی تفاوت اساسی دارد؛ در این نوع معماری، بنا با کاستن از بستر طبیعی شکل می‌گیرد، نه با افزودن مصالح. این موضوع نشان‌دهنده دانش و هوش ایرانیان در دوره‌های گذشته است.»

پیشرفت کاوش‌ها و حساسیت عملیات

وی با اشاره به روند کاوش در محوطه قدبرا، تصریح کرد که فصل دوم کاوش رو به پایان است و باستان‌شناسان تا عمق هفت‌ونیم متری زمین پیش رفته و به اتاق‌هایی دست یافته‌اند. این عملیات به دلیل حساسیت بالا و جلوگیری از آسیب به اشیا و ساختارهای مجموعه، با دقت فراوان انجام می‌شود.

نمونه‌های مشابه در ایران و لرستان

مدیرکل میراث فرهنگی لرستان افزود که نمونه‌های متعددی از معماری دست‌کند در ایران وجود دارد، از جمله ارزان‌فود و سامان در همدان و اویی نوش‌آباد کاشان. در استان لرستان نیز گونه‌های خاصی از معماری صخره‌ای و دست‌کند مانند کوگانک، ارجُنک و ظلمات در الیگودرز و بار کوگان در پلدختر، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

• نمونه‌های ملی: ارزان‌فود و سامان (همدان)، اویی نوش‌آباد (کاشان)
• نمونه‌های استانی: کوگانک، ارجُنک، ظلمات (الیگودرز)، بار کوگان (پلدختر)، کوه کیوان