مخبر دزفولی: مرکز آمار نهادی بنیادین برای ساخت کشور است؛ دانشگاه‌ها نقش‌آفرینی کنند

رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران در آیین امضای تفاهم‌نامه همکاری با مرکز آمار، بر اهمیت ارتقای مرجعیت آماری، مقابله با آمارسازی و لزوم نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها در تحول نظام آماری کشور تأکید کرد.

اهمیت آمار در حکمرانی و تصمیم‌سازی

محمدرضا مخبر دزفولی، رئیس فرهنگستان علوم، در مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری با مرکز آمار ایران، جایگاه آمار را در نظام حکمرانی جهانی بسیار حساس و گاهی مناقشه‌برانگیز دانست. وی اظهار داشت که داده‌ها و آمارها باید از ویژگی‌هایی چون اتقان، قابلیت راستی‌آزمایی، ارزیابی و اعتمادپذیری برخوردار باشند.

«آمار، مبنای تحلیل، سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی در کشورها به شمار می‌رود. پس از تولید داده، مراحل تحلیل، تبدیل آن به دانش، تدوین سیاست و در نهایت تبدیل آن به توانمندی‌های پیش‌برنده جامعه آغاز می‌شود و همه این مراحل بر پایه داده‌های صحیح و قابل اتکا استوار است.»

مخبر دزفولی نظام آماری را به پی و فونداسیون یک ساختمان تشبیه کرد و توضیح داد که همان‌گونه که استحکام یک ساختمان به کیفیت پی آن بستگی دارد، استحکام سیاست‌ها و برنامه‌های کشور نیز به صحت و دقت نظام آماری وابسته است. وی هشدار داد که اگر این پایه آسیب ببیند، نتایج تحلیل‌ها و تصمیمات نیز با خطا مواجه خواهد شد.

مرکز آمار ایران: نهادی بنیادین برای توسعه کشور

رئیس فرهنگستان علوم تأکید کرد که مرکز آمار ایران صرفاً یک دستگاه اجرایی نیست، بلکه نهادی بنیادین برای ساخت کشور محسوب می‌شود. آمارهای حیاتی در حوزه‌های جمعیت، مسکن، کشاورزی، صنعت، نیروی انسانی و سایر بخش‌ها بر بستر نظام آماری شکل می‌گیرد و تمامی بخش‌ها برای تصمیم‌گیری به این داده‌ها متکی هستند.

وی با اشاره به پیامدهای آمارهای نادرست، گفت که آمار غلط می‌تواند کشور را به سمت تصمیمات اشتباه سوق داده و خسارات سنگینی به بار آورد. از این رو، مرکز آمار باید مرجع اصلی پایش و اعتبارسنجی داده‌ها باشد و توانایی تمایز قائل شدن میان آمارهای معتبر و آمارهای ساختگی و غیرواقعی را داشته باشد.

چالش ناهماهنگی آمارها و ضرورت مرجعیت آماری

مخبر دزفولی به ناهماهنگی‌ها و تفاوت‌ها در آمارهای منتشرشده از سوی دستگاه‌های مختلف اشاره کرد. او بیان داشت که گاهی دستگاه‌ها برای ارائه تصویری مطلوب از عملکرد خود، آمارهایی ارائه می‌کنند که با ارزیابی‌های مستقل تفاوت دارد. در چنین شرایطی، مرجعیت مرکز آمار ایران دوچندان می‌شود و این مرکز باید با اتکا به جایگاه علمی و حرفه‌ای خود، مرجع نهایی آمارهای کشور باشد.

نقش فرهنگستان علوم و دانشگاه‌ها در ارتقای نظام آماری

وی بر ضرورت تدوین پروتکل‌ها و استانداردهای علمی در حوزه آمار تأکید کرد و اعلام داشت که فرهنگستان علوم آمادگی دارد در این زمینه با مرکز آمار همکاری کرده و از ظرفیت دانشمندان و متخصصان کشور برای ارتقای نظام آماری بهره بگیرد.

مخبر دزفولی اهمیت تحلیل داده‌ها در عصر فناوری‌های نوین را یادآور شد و گفت که حتی فناوری‌های نوظهور و ابزارهایی مانند هوش مصنوعی نیز اگر بر پایه داده‌های نادرست آموزش ببینند، خروجی‌های غلطی ارائه خواهند داد. بنابراین، کیفیت و اعتبار داده‌ها از اهمیت راهبردی برخوردار است.

• پژوهش مشترک: ارتباط مستمر میان گروه‌های تخصصی فرهنگستان و بخش‌های پژوهشی مرکز آمار می‌تواند به طراحی الگوهای جدید و بهبود روش‌های آماری کمک کند.
• انسجام آمارهای علم و فناوری: لازم است با همکاری مرکز آمار، سازوکارهایی برای هماهنگی و انسجام بیشتر در داده‌های مرتبط با علم و فناوری طراحی شود.
• مقابله با آمارسازی غیرعلمی: تصمیم‌گیری‌های ملی نباید بر مبنای حدس و گمان و داده‌های فاقد پشتوانه علمی صورت گیرد.

تقویت ارتباط با دانشگاه‌ها و حمایت از نخبگان

رئیس فرهنگستان علوم بر تقویت ارتباط مرکز آمار ایران با دانشگاه‌ها تأکید کرد و گفت که فرهنگستان علوم می‌تواند زمینه تعامل بیشتر این مرکز با دانشگاه‌ها و استادان برجسته کشور را فراهم کند. وی دانشمندان و نخبگان را پیشران اصلی شکل‌گیری ایران پیشرفته و قدرتمند دانست و افزود که توسعه آینده ایران از مسیر علم و فناوری خواهد گذشت.

مخبر دزفولی در پایان، با قدردانی از تلاش‌های مرکز آمار، ابراز امیدواری کرد که تفاهم‌نامه همکاری به همکاری‌های مؤثر، نهادینه و بلندمدت منجر شده و ثمرات آن در خدمت ارتقای نظام آماری و پیشرفت کشور قرار گیرد.