موج گسترده همبستگی با فلسطین در دانشگاه‌های آلمان

رای قاطع دانشجویان در لایپزیگ

تازه‌ترین نمونه از این اعتراضات گسترده در دانشگاه لایپزیگ به وقوع پیوست. در این دانشگاه، حدود ۷۰۰ دانشجو در یک مجمع عمومی شرکت کرده و با اکثریت قاطع به قطع همکاری دانشگاه با موسسات اسرائیلی رأی دادند. برگزارکنندگان این کارزار معتقدند که برخی از دانشگاه‌های اسرائیل به طور مستقیم یا غیرمستقیم در توسعه فناوری‌های نظامی، سامانه‌های نظارتی و پشتیبانی از سیاست‌های اسرائیل نقش دارند. به باور این دانشجویان، همکاری علمی با چنین نهادهایی به منزله مشروعیت‌بخشی به این فعالیت‌هاست.

اتهامات دانشجویان به نهادهای آکادمیک اسرائیلی

دانشجویان حامی فلسطین برای جلب حمایت عمومی، گزارشی منتشر کرده‌اند که در آن نقش برخی مراکز دانشگاهی اسرائیل در پشتیبانی از سیاست‌های دولت این کشور، به ویژه در مناطق غزه و کرانه باختری، مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. آنها همچنین برخی پروژه‌های پژوهشی و باستان‌شناسی را متهم می‌کنند که در خدمت روایت‌های سیاسی صهیونیست‌ها قرار گرفته‌اند.

حمایت از جنبش BDS در برلین

این موج اعتراضی تنها به لایپزیگ محدود نمانده است. در ماه مارس، شورای دانشجویی مدرسه عالی هرتی در برلین نیز با تصویب قطعنامه‌ای از جنبش BDS (تحریم، عدم سرمایه‌گذاری و اعمال فشار اقتصادی علیه اسرائیل) حمایت کرد و خواستار قطع روابط با موسسات اسرائیلی شد. این اقدام برای نخستین بار بود که یک شورای دانشجویی در آلمان چنین موضع رسمی‌ای اتخاذ می‌کرد.

واکنش دانشگاه‌ها و موانع پیش‌رو

مدیریت دانشگاه‌ها و نهادهای وابسته تاکنون واکنش مثبتی به این اقدامات دانشجویی نشان نداده‌اند. در دانشگاه هرتی، بنیاد اداره‌کننده دانشگاه این قطعنامه را «غیرقابل قبول» توصیف کرده و تنش‌هایی میان دانشجویان و مسئولان دانشگاه به وجود آمده است. برخی فعالان دانشجویی ادعا می‌کنند که مدیریت دانشگاه با هشدار درباره پیامدهای احتمالی، از جمله تاثیر بر آینده شغلی دانشجویان یا وضعیت اقامت دانشجویان بین‌المللی، تلاش کرده است از گسترش این جنبش جلوگیری کند.

در لایپزیگ نیز، دانشگاه تنها یک روز پیش از برگزاری مجمع عمومی، مجوز استفاده از یکی از سالن‌های آموزشی را لغو کرد. مسئولان دانشگاه دلیل این تصمیم را نگرانی درباره جانبدارانه بودن برنامه و احتمال محدود شدن آزادی علمی عنوان کردند.

محدودیت‌ها و برخوردهای امنیتی

حمایت از فلسطین در دانشگاه‌های آلمان طی دو سال گذشته بارها با محدودیت‌ها و برخوردهای امنیتی مواجه شده است. در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، دانشجویان حامی فلسطین در دانشگاه آزاد برلین و دانشگاه هومبولت اقدام به اشغال نمادین برخی ساختمان‌های دانشگاهی کردند. این تجمع‌ها با دخالت پلیس پایان یافت و ده‌ها نفر زخمی شدند. برخی از شرکت‌کنندگان نیز با اتهام ورود غیرمجاز به اماکن دانشگاهی روبه‌رو شدند.

با وجود این موانع، فعالان دانشجویی تاکید می‌کنند که حمایت از فلسطین در دانشگاه‌های آلمان در حال گسترش است و شمار بیشتری از دانشجویان خواستار بازنگری در روابط علمی با اسرائیل شده‌اند. هرچند هنوز مشخص نیست این قطعنامه‌ها تا چه اندازه بر سیاست رسمی دانشگاه‌ها تاثیر بگذارند، اما به نظر می‌رسد بحث درباره نقش دانشگاه‌ها در مناقشات سیاسی و مسئولیت اخلاقی همکاری‌های علمی، بیش از هر زمان دیگری در فضای دانشگاهی آلمان مطرح شده است.