لزوم بازتعریف خسارت‌های زیست‌محیطی در ادبیات اقتصادی کشور

تخریب منابع طبیعی: هشداری برای آینده

محمود نجفی‌عرب، رئیس اتاق تهران، در رویداد تخصصی «پیامدهای زیست‌محیطی جنگ و تاب‌آوری اقتصادی» اظهار داشت که طی دهه‌های اخیر، آسیب‌های فراوانی به داشته‌های طبیعی کشور وارد شده است. او تاکید کرد که اگر روند فعلی ادامه یابد، نسل‌های آینده از بسیاری از ظرفیت‌ها و منابع طبیعی محروم خواهند شد.

• کاهش پوشش جنگلی: از دست رفتن بخش‌های وسیعی از جنگل‌ها.
• فرسایش خاک: تخریب لایه‌های حاصلخیز خاک.
• بیابان‌زایی: گسترش مناطق بیابانی و خشک.
• افت سطح منابع آب: کاهش شدید ذخایر آبی کشور.
• افزایش دما: تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی.

نجفی‌عرب دو عامل اصلی این وضعیت را جنگ‌ها و درگیری‌های نظامی، و فشارهای داخلی ناشی از بهره‌برداری ناپایدار از منابع طبیعی، تغییر کاربری اراضی، رشد جمعیت و ضعف مدیریت سرزمین دانست.

پیامدهای اقتصادی تخریب محیط زیست

رئیس اتاق تهران با تاکید بر اینکه «تخریب محیط زیست به یک مسئله اقتصادی و تولیدی تبدیل شده است»، بیان کرد که بخش مهمی از منابع طبیعی کشور از وضعیت مولد به آسیب‌پذیر یا تخریب‌شده تغییر یافته‌اند. این امر منجر به کاهش کیفیت سرزمین، افزایش شکنندگی اکوسیستم‌ها و رشد هزینه‌های اقتصادی شده است.

از نگاه اتاق بازرگانی، تخریب جنگل‌ها و مراتع در واقع تخریب پایه‌های تولید ملی است.

وی افزود که تخریب محیط زیست به‌طور مستقیم فعالیت بخش خصوصی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و باعث افزایش هزینه‌های آب و انرژی، بالا رفتن ریسک فعالیت‌های کشاورزی و دامداری، شکننده شدن زنجیره تامین غذا، پرریسک شدن سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی و افزایش هزینه‌های بیمه و جبران خسارت می‌شود.

پیشنهادات اتاق تهران برای مقابله با چالش‌ها

نجفی‌عرب مجموعه‌ای از پیشنهادات را برای مواجهه با این چالش‌ها ارائه داد:

• تهیه گزارش‌های ریسک سرزمین برای بنگاه‌های اقتصادی.
• بررسی اثرات تخریب محیط زیست بر سرمایه‌گذاری و تولید.
• شفاف‌سازی و انتشار منظم آمارهای مربوط به جنگل‌ها، مراتع، فرسایش خاک و بیابان‌زایی.
• تشکیل کارگروه مشترک بخش خصوصی، سازمان منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیط زیست.
• حمایت از سرمایه‌گذاری در احیای مراتع، آبخیزداری، جنگل‌کاری بومی و کنترل فرسایش خاک.

او تاکید کرد که باید موضوع محیط زیست را در ادبیات اقتصادی کشور بازتعریف کرد و خسارت‌های زیست‌محیطی را به زبان هزینه تولید، کاهش بهره‌وری و افزایش ریسک کسب‌وکار ترجمه کرد تا اهمیت آن برای سیاست‌گذاران و فعالان اقتصادی بیش از پیش روشن شود.

حفاظت از پارک‌های ملی: نمونه پارک ملی لار

رئیس اتاق تهران به وضعیت پارک‌های ملی کشور، به‌ویژه پارک ملی لار، اشاره کرد و عواملی چون چرای دام، تردد گسترده و بهره‌برداری‌های غیراصولی را از آسیب‌رسان‌های اصلی این مناطق برشمرد.

وی پیشنهاد کرد با الگوبرداری از تجربیات موفق جهانی، امکان بهره‌برداری از ظرفیت بخش خصوصی در چارچوب اصول بهره‌برداری پایدار و ضوابط محیط زیستی فراهم شود. این امر می‌تواند ضمن حفاظت از پارک‌های ملی، منابع مالی لازم برای مدیریت و احیای این مناطق را نیز تامین کند.