چالش خلع‌سلاح شبه‌نظامیان در عراق؛ آیا دولت موفق به تمرکز قدرت می‌شود؟

دولت عراق در تلاشی جدی برای بازگرداندن اقتدار نظامی به نهادهای رسمی، روند خلع‌سلاح و ادغام گروه‌های شبه‌نظامی در بدنه نیروهای مسلح این کشور را آغاز کرده است. این اقدام در شرایطی صورت می‌گیرد که فشارهای بین‌المللی و بحران‌های اقتصادی ناشی از تنش‌های منطقه‌ای، حاکمیت بغداد را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است.

ضرورت‌های اقتصادی و امنیتی

علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در نخستین نطق پارلمانی خود بر لزوم انحصار تسلیحات در دست دولت تأکید کرد. این تصمیم فراتر از یک تغییر امنیتی، یک ضرورت حیاتی برای اقتصاد کشور است. با مسدود شدن تنگه هرمز و کاهش شدید صادرات نفت، درآمدهای دولتی که بیش از ۹۰ درصد بودجه کشور را تشکیل می‌دهند، به شدت آسیب دیده است.

واکنش‌های متفاوت به طرح دولت

در حالی که مقتدی صدر با اعلام ادغام گروه «سرایا السلام» در ارتش، از این طرح حمایت کرد، فضای سیاسی عراق همچنان دوقطبی است:

• حامیان: برخی گروه‌ها مانند «عصائب اهل‌حق» آمادگی خود را برای تبعیت اعلام کرده‌اند.
• مخالفان: گروه‌های قدرتمندی همچون «کتائب حزب‌الله» و «حرکت النجباء» همچنان با محدود شدن قدرت نظامی خود مخالفت می‌کنند.

«نه اقتصاد و نه ثبات، تا زمانی که سلاح خارج از کنترل دولت باشد، شکوفا نخواهند شد. این موضوع اکنون به یک ضرورت اقتصادی بدل شده است.»

چشم‌انداز پیش‌رو

تحلیلگران معتقدند مسیر پیش‌رو پیچیده و زمان‌بر است. یکی از راهکارهای مطرح شده، تشکیل وزارتخانه‌ای جدید برای یکپارچه‌سازی تمامی نیروهای امنیتی، از جمله حشد شعبی و پیشمرگه‌های کرد است. با این حال، کارشناسان نسبت به موفقیت سریع این فرآیند هشدار داده و بر لزوم مدیریت دقیق برای جلوگیری از درگیری‌های داخلی تأکید دارند.