راز علمی «گذرگاه غول»؛ فرآیند آتشفشانی که افسانه‌ها را به چالش کشید

دانشمندان با انجام تحقیقات دقیق زمین‌شناختی، راز شکل‌گیری یکی از شگفتی‌های طبیعی جهان یعنی «گذرگاه غول» (Giant’s Causeway) در ایرلند شمالی را فاش کردند. برخلاف افسانه‌های محلی که این ساختار را حاصل نبرد غول‌ها می‌دانستند، شواهد علمی از وقوع یک رویداد آتشفشانی عظیم حکایت دارد.

تجدید نظر در تاریخ‌گذاری زمین‌شناختی

پژوهشگران زمین‌شناسی با بررسی دقیق ستون‌های بازالتی، دریافتند که این سازه‌های منحصربه‌فرد در مدت‌زمانی حدود ۵.۵ میلیون سال شکل گرفته‌اند. این یافته نشان می‌دهد که فرآیند مذکور ۸ میلیون سال کوتاه‌تر از آن چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد.

ارتباط با فعالیت‌های جهانی آتشفشانی

مطالعات جدید ثابت کرده است که تشکیل این ستون‌ها بخشی از یک رویداد آتشفشانی گسترده در مقیاس جهانی بوده که آثار آن حتی در صخره‌های گرینلند نیز قابل مشاهده است. این یافته‌ها به درک بهتر چگونگی جدایی پوسته زمین و باز شدن اقیانوس اطلس شمالی کمک شایانی کرده است.

یافته‌های کلیدی پژوهش:

• اتصال ساختاری: ارتباط مستقیم جریان‌های گدازه در ایرلند شمالی با ستون‌های بازالتی در غار فینگال اسکاتلند تأیید شد.
• دقت زمانی: بازنگری در جدول زمانی فعالیت‌های آتشفشانی در مناطق مختلف از جمله جزیره اسکای و کوه‌های مورن.
• فرآیند تشکیل: سرد شدن گدازه‌های غلیظ و ایجاد تنش در ساختار سنگ‌ها که منجر به تشکیل ستون‌های عمدتاً شش‌ضلعی شده است.

«ما با کنار هم قرار دادن قطعات این پازل از سنگ‌های آتشفشانی در سراسر اطلس شمالی، توانستیم یک رویداد بزرگ زمین‌شناختی را با دقتی بی‌سابقه مورد ارزیابی مجدد قرار دهیم.»

از افسانه تا واقعیت

برای قرن‌ها، مردم محلی معتقد بودند که این گذرگاه توسط غولی به نام «فین مک‌کول» برای نبرد با رقیب اسکاتلندی‌اش ساخته شده است. با این حال، علم زمین‌شناسی اکنون توضیح می‌دهد که چگونه فشار و انقباض ناشی از سرد شدن گدازه‌های مذاب در شکاف‌های پوسته زمین، این ساختار هندسی شگفت‌انگیز را پدید آورده است که امروزه به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.