تحلیل توافق جدید آمریکا و ایران؛ بازگشت به نقطه صفر پس از جنگی بی دستاورد

در حالی که جهان در انتظار مراسم امضای توافق جدید میان آمریکا و ایران در روز جمعه است، تحلیل‌ها نشان می‌دهد که این توافق در صورت تحقق، تنها به بازگشت به نقطه آغازین پیش از بحران منجر خواهد شد. جنگی که با هزینه‌های انسانی سنگین همراه بود، اکنون با ابهامات بسیاری در مسیر دیپلماتیک قرار گرفته است.

پیامدهای یک جنگ بی دستاورد

جنگ اخیر که از ۲۸ فوریه آغاز شد، نه تنها به اهداف اعلام شده برای تغییر نظام و خلع سلاح هسته‌ای نرسید، بلکه ساختار اجتماعی و سیاسی ایران را دستخوش تغییراتی کرده است که در ماه‌های آینده عیان‌تر خواهد شد. در این میان، قدرت نظامی در ایران بیش از پیش تقویت شده و فضای حکمرانی غیرنظامی تحت‌الشعاع قرار گرفته است.

چالش‌های پیش رو در توافق ژنو

توافق فعلی که هنوز با اما و اگرهای بسیاری همراه است، بر سه محور اصلی استوار است:

• آزادسازی دارایی‌ها: اختلاف نظر درباره زمان آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار دارایی‌های ایران.
• تنگه هرمز: ابهام در وضعیت عوارض عبور و امنیت کشتی‌رانی برای شرکت‌های بیمه.
• مذاکرات هسته‌ای: ازسرگیری گفتگوها برای تعیین سقف غنی‌سازی اورانیوم.

«اگر ترامپ و نتانیاهو قصد داشتند بیهودگی جنگ را به اثبات برسانند، نمی‌توانستند سناریویی بهتر از این طراحی کنند.»

تزلزل در اتحاد استراتژیک

موقعیت سیاسی بنیامین نتانیاهو در پی این تحولات به شدت آسیب دیده است. وعده‌های او مبنی بر حذف تهدیدات هسته‌ای و جریان‌های منطقه‌ای محقق نشده و روابط تل‌آویو با واشنگتن، به عنوان حامی اصلی امنیتی، با تنش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو شده است. در همین حال، دونالد ترامپ با رویکردی متفاوت، فاصله خود را با نخست‌وزیر اسرائیل حفظ کرده و به دنبال مدیریت بحران تا پایان میزبانی جام جهانی ۲۰۲۶ است.

وضعیت مذاکرات هسته‌ای

جدول زیر وضعیت پیشرفت مذاکرات را در مقاطع کلیدی نشان می‌دهد:

با وجود تمامی این چالش‌ها، بازگشت به میز مذاکره در ژنو تنها راه باقی‌مانده برای حل و فصل بحرانی است که ریشه‌های آن همچنان پابرجاست و با وقوع جنگ، تنها پیچیده‌تر شده است.