هشدار نسبت به بیابانی شدن سالانه یک میلیون هکتار از اراضی ایران

ایران با قرارگیری در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان، با چالشی جدی در حوزه منابع طبیعی روبروست که امنیت آب، خاک و غذای کشور را در بلندمدت تهدید می‌کند.

بحران بیابان‌زایی در اعداد و ارقام

بر اساس گزارش‌های کارشناسی، از وسعت ۱۶۵ میلیون هکتاری کشور، حدود ۸۸ درصد در معرض خطر بیابانی شدن قرار دارند. وضعیت فعلی بیابان‌ها در ایران به شرح زیر است:

عوامل تشدیدکننده تخریب سرزمین

کارشناسان بر این باورند که ترکیبی از عوامل انسانی و طبیعی روند بیابان‌زایی را شتاب بخشیده است:

• تغییرات اقلیمی: کاهش بارش‌ها و افزایش دما.
• بهره‌برداری غیراصولی: استفاده ناپایدار از منابع آب و خاک.
• نبود آمایش سرزمین: عدم انطباق کاربری اراضی با توان اکولوژیک.

آبخیزداری؛ راهکار کلیدی مقابله

آبخیزداری رویکردی علمی و طبیعت‌محور در مدیریت منابع پایه است که در هماهنگی با طبیعت عمل کرده و نقشی حیاتی در مهار سیلاب، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و کنترل فرسایش خاک ایفا می‌کند.

در حال حاضر، ظرفیت اجرایی کشور برای عملیات آبخیزداری تنها حدود ۳۰۰ هزار هکتار در سال است که با هدف‌گذاری حداقل یک میلیون هکتار فاصله معناداری دارد. این شکاف اجرایی ۷۰۰ هزار هکتاری، خسارات جبران‌ناپذیری را به اکوسیستم کشور تحمیل می‌کند.

ضرورت مشارکت همگانی

تجربه نشان داده است که طرح‌های منابع طبیعی بدون مشارکت مردم و جوامع محلی از پایداری لازم برخوردار نیستند. توانمندسازی ساکنان حاشیه بیابان‌ها و آموزش فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی، حلقه مفقوده‌ای است که می‌تواند روند تخریب را متوقف کرده و به احیای پوشش گیاهی کمک شایانی نماید.