تقابل هنر مدرن و تاریخ باستان در نمایشگاه «جاکومتی در معبد دندور»

نمایشگاه جدید موزه «متروپولیتن» نیویورک با عنوان «جاکومتی در معبد دندور»، روایتی متفاوت از تقابل هنر مدرن و تاریخ باستان است. این چیدمان با قرار دادن پیکره‌های کشیده و نحیف آلبرتو جاکومتی، هنرمند برجسته مدرنیسم اگزیستانسیالیستی، در قلب معبد مصر باستان، برخوردی غیرمنتظره میان دو جهان کاملاً متمایز ایجاد کرده است.

تجربه‌ای فراتر از منطق

ایده اصلی این نمایشگاه، فلسفه‌ای سبک و کم‌ادعا دارد. برگزارکنندگان با کنار گذاشتن تشریفات متعارف موزه‌ای، فضایی محاوره‌ای و بی‌تکلف خلق کرده‌اند که گویی با پرسشِ «چرا که نه؟» به استقبال مخاطبان می‌رود. این نمایشگاه نه در پی اثبات شکنندگی آثار جاکومتی است و نه ادعای جاودانگی معبد را دارد، بلکه بازتاب‌دهنده نگرشی امروزی است که در آن قواعد معمول چیدمان برای دستیابی به یک ایده جذاب، نادیده گرفته می‌شوند.

آثار و چیدمان

بیشتر مجسمه‌های به نمایش درآمده که از گچ و برنز ساخته شده‌اند، از «بنیاد جاکومتی» به امانت گرفته شده‌اند. از نکات قابل توجه در طراحی این نمایشگاه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ترکیب‌بندی غیرمتعارف: قرارگیری مجسمه‌ها در محوطه مقابل معبد بدون رعایت سلسله‌مراتب کلاسیک.
• حضور در معبد: جای‌گیری یک مجسمه سیاه‌رنگ بی‌سر (متعلق به سال ۱۹۳۲) در داخل معبد، که حسی از مواجهه با تاریخ را القا می‌کند.
• موقعیت‌سنجی غافلگیرکننده: قرار دادن مجسمه گربه اثر جاکومتی بر روی دیوار پلکانی معبد که عمداً برای ایجاد حس غافلگیری طراحی شده است.

«نمایشگاه جاکومتی در معبد دندور، نه از شکنندگی سخن می‌گوید و نه از جاودانگی، بلکه بازتاب‌دهنده یک نگرش کاملاً امروزی است که می‌توان قواعد معمول را کنار گذاشت.»

زمینه تاریخی

ارتباط میان آثار جاکومتی و هنر مصر باستان پیش‌تر نیز مورد بحث بوده است. در مقاله مشهور ژان ژنه در سال ۱۹۵۷، مجسمه‌های جاکومتی با تندیس‌های اوزیریس در موزه لوور مقایسه شده‌اند. این نمایشگاه در موزه متروپولیتن نیویورک تا تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ برای بازدید علاقه‌مندان دایر خواهد بود.