واکاوی ریشه‌های همدلی افکار عمومی مصر با ایران در مواجهه با رژیم صهیونیستی

در شرایطی که تنش‌های ژئوپلیتیکی در غرب آسیا به اوج خود رسیده است، واکاوی تغییرات در افکار عمومی جهان عرب، به‌ویژه مصر، اهمیت راهبردی یافته است. همدلی بخشی از جامعه مصر با ایران در مواجهه با آمریکا و رژیم صهیونیستی، نه یک واکنش مقطعی، بلکه حاصل انباشت لایه‌های تاریخی و فرهنگی است.

ریشه‌های تاریخی در حافظه جمعی

نگاه انتقادی افکار عمومی مصر نسبت به سلطه خارجی، ریشه در دهه‌ها تجربه زیسته و تحولات منطقه‌ای دارد. در روایت تاریخی جامعه مصر، رژیم صهیونیستی نه یک همسایه، بلکه یک تهدید وجودی تلقی می‌شود که از سال ۱۹۴۸ تا جنگ اکتبر ۱۹۷۳، محور اصلی مواجهات نظامی و سیاسی قاهره بوده است.

دوران گذار و تغییر پارادایم

شکست سال ۱۹۶۷ نقطه عطفی در بازتعریف امنیت ملی مصر بود. با وجود تغییر رویکرد دولت از مواجهه مستقیم به سمت واقع‌گرایی سیاسی و معاهده کمپ‌دیوید، جامعه مصر همچنان بر گفتمان مقاومت تأکید ورزید. این فاصله میان سیاست رسمی و احساس عمومی، منجر به شکل‌گیری شکافی عمیق شد که در اعتراضات دانشجویی و فعالیت‌های روشنفکران دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی نمود یافت.

عوامل تداوم همدلی با گفتمان مقاومت

• پیوندهای مذهبی و فرهنگی: جایگاه اهل‌بیت(ع) در سنت‌های صوفیانه مصر و پیوند عاطفی با مفاهیم عدالت‌خواهی.
• نقش هنر و رسانه: ادبیات و سینمای مصر با بازتولید روایت‌های ملی، مانع از عادی‌سازی کامل روابط در سطح ذهنیت جمعی شده‌اند.
• مخالفت با مداخله خارجی: حساسیت بالای افکار عمومی مصر نسبت به حاکمیت ملی و استقلال در برابر فشارهای بین‌المللی.

«همدلی با هر بازیگری که در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی ایستادگی کند، بازتابی از یک حافظه تاریخی است که مسئله فلسطین را در مرکز ادراک سیاسی جامعه مصر نگه داشته است.»

در نهایت، تحلیلگران معتقدند تا زمانی که مسئله فلسطین و دغدغه‌های مربوط به حاکمیت ملی در اولویت‌های جامعه مصر قرار دارد، این نگاه همدلانه نسبت به جبهه مقاومت، به عنوان یک دیوار فرهنگی در برابر تغییر نگرش‌های رسمی، باقی خواهد ماند.