آینده جمعیت روستایی ایران؛ پیش‌بینی کاهش جمعیت و گسترش سالمندی تا ۱۴۳۰

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد ساختار جمعیت روستایی ایران با تغییرات بنیادی روبه‌رو است که نیازمند بازنگری در سیاست‌های توسعه‌ای و برنامه‌ریزی‌های کلان است.

روند کاهشی جمعیت در مناطق روستایی

بر اساس تحلیل‌های علمی، جمعیت روستایی کشور که در سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۲۰.۷ میلیون نفر بود، با تداوم روند نزولی به حدود ۱۵.۴ میلیون نفر در افق ۱۴۳۰ خواهد رسید. این تحول جمعیتی که ناشی از گذار به شهرنشینی و مهاجرت‌های گسترده است، ساختار اقتصادی و اجتماعی روستاها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

چالش‌های ساختاری و سالمندی

یافته‌های این مطالعه نشان‌دهنده دو تغییر کلیدی در ترکیب جمعیت روستایی است:

• کاهش جمعیت فعال: کاهش سهم کودکان و جوانان که به معنای افت بهره‌وری نیروی کار در فعالیت‌های کشاورزی است.
• افزایش سالمندی: پیش‌بینی «زنانه شدن سالمندی» در روستاها که چالش‌های جدیدی را در زمینه خدمات بهداشتی و حمایتی ایجاد می‌کند.

پیش‌بینی شاخص‌های کلیدی تا سال ۱۴۳۰

راهکارهای پیشنهادی برای حفظ پویایی روستاها

برای جلوگیری از تخلیه روستاها و حفظ پویایی آن‌ها، باید بر ایجاد فرصت‌های شغلی نوین، جلوگیری از تبدیل بی‌رویه اراضی روستایی به شهر و تقویت گردشگری پایدار تمرکز کرد.

کارشناسان تأکید دارند که با اجرای برنامه‌های هدفمند برای نگهداشت جمعیت جوان و حمایت از تولیدات کشاورزی، می‌توان از پیامدهای منفی این تغییرات جمعیتی کاست و به توسعه پایدار در مناطق روستایی دست یافت.