تعزیه؛ از آیین مذهبی تا هنر نمایشی ماندگار

ماندگاری تعزیه؛ پیوند باور و تکنیک

فتحعلی‌بیگی با اشاره به تداوم حیات تعزیه در گذر زمان می‌گوید: «علت زنده بودن تعزیه، جذابیت‌های درونی آن است. با وجود محدودیت‌ها در ادوار مختلف، این هنر به دلیل ترکیب مؤلفه‌های اعتقادی و ویژگی‌های هنری توانسته است به حیات خود ادامه دهد.» او تأکید می‌کند که تقلیل دادن تعزیه به یک مراسم صرفاً مذهبی، نادیده گرفتن ماهیت نمایشی و آیین‌های بیرونی آن است.

ضرورت شناخت قراردادهای اجرایی

این پژوهشگر بر اهمیت رعایت قواعد در اجرای نمایش‌های آیینی تأکید می‌کند و می‌افزاید: «نمایش آیینی مبتنی بر قرارداد است. کارگردانان جوان برای فعالیت در این حوزه باید این قواعد و قراردادها را به دقت بیاموزند؛ چرا که بدون رعایت این ساختارها، اثر شکل و هویت خود را از دست می‌دهد.»

چالش‌های جریان اصلی تئاتر

فتحعلی‌بیگی با انتقاد از مهجور ماندن نمایش‌های سنتی در محافل آکادمیک و روشنفکری، بیان می‌دارد:

«دانشکده‌های تئاتر هنوز این مقوله را به رسمیت نشناخته‌اند و رشته‌ای مستقل برای نمایش‌های ایرانی ندارند. از سوی دیگر، جامعه روشنفکری نیز اغلب با نگاهی تقلیل‌گرایانه به تعزیه به عنوان هنری عوامانه نگریسته است.»

وی در ادامه از بهرام بیضایی به عنوان هنرمندی یاد می‌کند که با پژوهش و عمل، ثابت کرد می‌توان از ظرفیت‌های نقالی، تعزیه و تخت‌حوضی برای خلق آثار مدرن تئاتر بهره برد.

نقشه راه برای هنرمندان جوان

در پایان، فتحعلی‌بیگی به نسل جوان توصیه می‌کند که پیش از هرگونه تجربه‌گرایی، شناخت عمیقی از گونه‌های نمایش ایرانی کسب کنند:

• مطالعه آداب نگارش و اجرای نقالی
• شناخت دقیق ساختار تخت‌حوضی و تعزیه
• بررسی آثار بهرام بیضایی به عنوان الگوهای موفق تلفیق سنت و مدرنیته