آیا سهم ناچیز کشورها در انتشار گازهای گلخانه‌ای، بهانه‌ای برای توقف اقدامات اقلیمی است؟

آیا استدلال «سهم ۱ درصدی» برای فرار از مسئولیت‌های اقلیمی معتبر است؟

در سال‌های اخیر، برخی از رهبران کشورهای توسعه‌یافته با استفاده از آمارهای انتشار گازهای گلخانه‌ای تلاش کرده‌اند تا از فشارهای بین‌المللی برای کاهش آلاینده‌های صنعتی فرار کنند. استدلال آن‌ها ساده است: «وقتی سهم ما از انتشار جهانی کمتر از ۱ درصد است، چرا باید شهروندانمان را مجبور به تحمل هزینه‌های سنگین کنیم؟»

تکرار یک الگوی سیاسی برای توجیه تعلل

این رویکرد نه تنها محدود به بریتانیا نیست، بلکه در میان سیاستمداران سایر کشورهای ثروتمند نیز به ابزاری برای به تأخیر انداختن سیاست‌های سبز تبدیل شده است. از استرالیا گرفته تا آلمان و ایتالیا، بسیاری از مقامات ارشد با برجسته کردن سهم ناچیز کشورشان، ضرورت تغییرات ساختاری در اقتصادهای خود را زیر سوال برده‌اند.

واقعیت‌های علمی در برابر ادعاهای سیاسی

دانشمندان اقلیمی معتقدند این استدلال از اساس دارای ایراد است. آن‌ها بر دو نکته کلیدی تأکید دارند:

• مسئولیت تاریخی: کشورهای ثروتمند در طول دهه‌های گذشته سهم بسیار بزرگ‌تری در انباشت کربن در جو داشته‌اند.
• قدرت مالی: این کشورها توانایی اقتصادی لازم برای پیشگامی در انتقال به انرژی‌های پاک را دارند.

«این رهبران اگر ۱ درصد از ثروتمندترین شهروندانشان مالیات نپردازند، اعتراض خواهند کرد؛ بنابراین استدلال سهم ۱ درصدی در انتشار گازها، تنها یک فرافکنی ساده است.» - پروفسور پیرز فورستر، دانشمند اقلیمی دانشگاه لیدز

قدرت جمعی کشورهای کوچک

اگرچه ایالات متحده، چین و هند به تنهایی مسئول بخش بزرگی از انتشار کربن هستند، اما نباید فراموش کرد که مجموع ۱۹۴ کشور دیگر جهان، مسئولیت حدود ۵۰ درصد از آلودگی‌های سالانه را بر عهده دارند. بنابراین، کوچک شمردن سهم ملی، در واقع نادیده گرفتن نقش حیاتی همکاری‌های بین‌المللی در دستیابی به هدف «خالص صفر» است.

تأثیر پوپولیسم بر سیاست‌های سبز

تحقیقات نشان می‌دهد که این نوع روایت‌های سیاسی، به‌ویژه در میان احزاب ملی‌گرا و پوپولیست، خریداران زیادی پیدا کرده است. نظرسنجی‌ها در بریتانیا نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از مردم تحت تأثیر این ادبیات، معتقدند که کشورهای کوچک‌تر نباید هزینه‌ای برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای بپردازند. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که اقلیم، مرزهای سیاسی را نمی‌شناسد و هر تن کربن اضافه شده به جو، پیامدهای جبران‌ناپذیری برای نسل‌های آینده خواهد داشت.