موج بیگانه هراسی در آفریقای جنوبی؛ مهاجران در پی ضرب‌الاجل اخراج می‌گریزند

بحران مهاجران در آفریقای جنوبی؛ سایه خشونت بر سر خارجی‌ها

آفریقای جنوبی در پی برگزاری تظاهرات گسترده ضد مهاجرتی در سراسر کشور، روزهای پرتنش و نگران‌کننده‌ای را سپری می‌کند. این اعتراضات که در ادامه کمپین‌های چند هفته‌ای علیه خارجی‌ها شکل گرفته، تاکنون به مرگ حداقل چهار تن و آوارگی ده‌ها هزار نفر منجر شده است.

فشار برای خروج و فضای ارعاب

در شهر ساحلی دوربان، خیابان‌ها در سکوتی سنگین فرو رفته و مغازه‌ها تعطیل شده‌اند. بیش از ۲ هزار معترض با در دست داشتن چوب و سلاح‌های سرد، با سردادن شعار «Abahambe» به معنای «آن‌ها باید بروند»، خواستار اخراج فوری مهاجران شدند. فعالان پشت این جریان، ضرب‌الاجل خودسرانه ۳۰ ژوئن را برای خروج مهاجران غیرقانونی تعیین کرده‌اند.

«آن‌ها گفتند که ضرب‌الاجل ۳۰ ژوئن است، بنابراین اگر بمانم به من حمله خواهند کرد.»

آمار و وضعیت انسانی

در حالی که بسیاری از مهاجران با ترس از خشونت‌های بیشتر، خانه‌های خود را ترک کرده و در اردوگاه‌های موقت یا فضای باز پناه گرفته‌اند، دولت‌های کشورهای آفریقایی تلاش‌های خود را برای بازگرداندن شهروندانشان آغاز کرده‌اند. پلیس آفریقای جنوبی تأیید کرده است که از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۵۰ هزار مهاجر غیرقانونی بازداشت شده‌اند.

ریشه‌های تنش اجتماعی

کارشناسان حقوق بشر معتقدند که بیگانه هراسی در آفریقای جنوبی ریشه در ترکیبی از عوامل اقتصادی و اجتماعی دارد:

• ناامنی اقتصادی: نرخ بالای بیکاری و فقر.
• مدیریت ضعیف مهاجرت: ضعف در کنترل مرزها و قوانین اقامتی.
• نابرابری اجتماعی: شکاف عمیق طبقاتی و نارضایتی عمومی.

بر اساس داده‌های سرشماری سال ۲۰۲۲، آفریقای جنوبی میزبان حدود ۲.۴ میلیون مهاجر است. با این حال، فضای سیاسی کنونی به گونه‌ای است که حتی مهاجران قانونی نیز از ترس انتقام‌جویی و اخراج توسط صاحبخانه‌ها یا مواجهه با خشونت‌های خیابانی، در حال ترک کشور هستند.

واکنش دولت

رئیس‌جمهور سیریل راماپوسا در دیدار با برخی از رهبران معترض، نسبت به اقدامات «خودسرانه» هشدار داده است. با این حال، بسیاری از گروه‌های حقوق بشری دولت را به کوتاهی در حفاظت از مهاجران و عدم برخورد قاطع با عاملان خشونت‌های بیگانه هراسانه متهم می‌کنند.