محمدرضا بهشتی: ربا از دیدگاه علم اقتصاد نیز مخرب است

تحلیلی بر دیدگاه‌های اقتصادی مرحوم میرمصطفی عالی‌نسب

محمدرضا بهشتی، استاد دانشگاه تهران، در مراسم بزرگداشت مرحوم میرمصطفی عالی‌نسب با تأکید بر حساسیت ویژه این شخصیت برجسته نسبت به مسئله ربا، تصریح کرد که عالی‌نسب نه تنها از منظر دینی، بلکه بر اساس مطالعات دقیق در علم اقتصاد، به این نتیجه رسیده بود که ربا نقش مخرب و ویرانگری در ساختارهای اقتصادی جامعه ایفا می‌کند.

پایه‌گذاری بانکداری صنعتی با رویکرد اخلاقی

عالی‌نسب که نزدیک به ۷۰ سال در سطوح مختلف اقتصادی، از بازار خرد تا سیاست‌گذاری‌های کلان و بانکداری صنعتی نقش داشته است، همواره بر ضرورت حذف ربا تأکید داشت. وی معتقد بود که می‌توان بانکداری را بدون توسل به ربا مدیریت کرد و خود نیز در طول سالیان فعالیت اقتصادی، همواره بر این اصل پایبند بوده است.

نقد شیوه‌های صوری در نظام بانکی

این استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت کنونی نظام بانکی، خاطرنشان کرد که برخی قراردادهای بانکی تنها صورت معامله دارند و با تغییر شکل قراردادها، ماهیت ربوی معاملات پنهان می‌شود. وی افزود:

عالی‌نسب می‌گفت یک جوری عمل نکنیم که کسی از بیرون منصفانه نگاه کند بگوید اینها می‌خواهند یک لقمه را بخورند دور سر می‌چرخانند، ولی همان کار را می‌کنند.

پیامدهای مخرب ربا بر خلاقیت اقتصادی

بهشتی در تبیین تبعات ربا بر جامعه اظهار داشت که وقتی پول بدون کار زایندگی ایجاد می‌کند، امید به فعالیت‌های خلاقانه و تلاش‌های سازنده در نسل جوان کاهش می‌یابد. وی افزود که ربا به اشکال پنهان در شئون مختلف زندگی حضور دارد و حتی در وام‌های خرد نیز شاهد پیچیدگی‌هایی هستیم که عملاً ماهیت ربوی را در قالب‌های قانونی پنهان می‌کنند.