کشف ترکیبات کربنی پیچیده بر سطح مریخ؛ آیا نشانه‌ای از حیات باستانی است؟

کشف ترکیب مرموز در سطح مریخ

مریخ‌نورد استقامت (Perseverance) که پنج سال است در دهانه «جزرو» به کاوش می‌پردازد، در تازه‌ترین یافته علمی خود موفق به شناسایی کربن ماکرومولکولی پیچیده بر سطح سنگ‌های منطقه موسوم به Bright Angel شده است. این کشف از آن جهت اهمیت دارد که برخلاف یافته‌های پیشین که نیازمند حفاری یا سایش سنگ‌ها بود، این ترکیبات مستقیماً بر سطح سنگ مشاهده شده‌اند.

ماهیت کربن کشف شده

ابزار SHERLOC که یک طیف‌سنج رامان فرابنفش است، با تابش لیزر به چهار هدف در این منطقه، سیگنال‌های خاصی موسوم به باند گرافیتی (G-band) را دریافت کرد. این سیگنال نشان‌دهنده شبکه‌ای متراکم از اتم‌های کربن است که در برابر تجزیه شیمیایی و حرارتی مقاومت بالایی دارند.

«کربن ماکرومولکولی به این معناست که ما هنوز نمی‌دانیم منشأ آن زیستی است یا غیرزیستی.»

چالش‌های علمی و فرضیات

محققان تأکید دارند که وجود این ترکیبات لزوماً به معنای حیات نیست، زیرا فرآیندهای غیرزیستی (آبی-سنگی) نیز می‌توانند چنین موادی تولید کنند. دانشمندان برای اطمینان از صحت نتایج، دو فرضیه اصلی را بررسی کردند:

• خطای ابزاری: بررسی‌های دقیق نشان داد که سیگنال‌های دریافتی ناشی از بازتاب نور در لنزهای مریخ‌نورد نیست.
• آلودگی زمینی: آزمایش‌های کنترلی بر روی سنگ‌های مجاور نشان داد که این مواد از ابزارهای کاوشگر منتقل نشده‌اند.

مسیر آینده: بازگشت به زمین

تیم تحقیقاتی معتقد است که کربن در دو مرحله زمانی مختلف در این سنگ‌ها جای گرفته است؛ یک بار هنگام ته‌نشین شدن رسوبات در دریاچه‌ای باستانی و بار دیگر در اثر حرکت آب‌های زیرزمینی. با این حال، پاسخ قطعی به پرسش درباره حیات باستانی در مریخ، مستلزم انتقال این نمونه‌ها به آزمایشگاه‌های پیشرفته زمینی است تا با بررسی ایزوتوپ‌ها و کایرالیته (دست‌سانی مولکولی)، ماهیت واقعی آن‌ها مشخص شود.