توازن دیپلماتیک بنگلادش؛ چرخش به سوی چین در سایه بهبود روابط با هند

تلاش داکا برای توازن میان قدرت‌های منطقه‌ای

دولت جدید بنگلادش به رهبری طارق رحمان، در پی تلاش برای احیای اقتصاد بحران‌زده این کشور، سیاست خارجی خود را به سمت تقویت همکاری‌های اقتصادی با چین سوق داده است؛ اقدامی که در کنار تلاش برای بهبود روابط با هند، توازنی ظریف در دیپلماسی داکا ایجاد کرده است.

سفر به پکن و اولویت‌های راهبردی

سفر اخیر طارق رحمان به چین، به عنوان مهم‌ترین گام در سیاست خارجی دولت جدید بنگلادش ارزیابی می‌شود. این در حالی است که داکا همزمان در تلاش است تنش‌های ناشی از تحولات سیاسی سال ۲۰۲۴ را با دهلی‌نو کاهش دهد. از جمله توافقات کلیدی با پکن، می‌توان به مشارکت در مدیریت رودخانه تیستا و توسعه یک منطقه اقتصادی ویژه در نزدیکی بندر مونگلا اشاره کرد.

چالش‌های روابط با دهلی‌نو

روابط میان بنگلادش و هند پس از سقوط دولت شیخ حسینه در آگوست ۲۰۲۴ دچار سردی شد. با این حال، نشانه‌هایی از تنش‌زدایی دیده می‌شود:

• ازسرگیری خدمات حمل‌ونقل: خطوط اتوبوس‌رانی میان داکا-کلکته و داکا-آگرتالا پس از ۱۸ ماه وقفه بازگشایی شد.
• ارتقای دیپلماتیک: هند با انتصاب کمیسر عالی جدید با رتبه کابینه، تمایل خود را برای بازسازی روابط نشان داده است.
• همکاری‌های انرژی: دهلی‌نو در زمان بحران سوخت، از طریق خط لوله دوستی به بنگلادش کمک‌های اضطراری ارسال کرد.

نقاط اصطکاک و نگرانی‌های امنیتی

با وجود تلاش‌ها برای بهبود روابط، موانع جدی همچنان باقی است. مسائلی همچون حضور شیخ حسینه در هند، ادعاهای مربوط به اخراج مهاجران توسط نیروهای مرزی هند و تنش‌های سیاسی در ایالت بنگال غربی، همچنان بر فضای عمومی بنگلادش تأثیرگذار است. علاوه بر این، هرگونه نقش‌آفرینی چین در پروژه‌های آبی نزدیک به مرزهای هند، به دلیل حساسیت‌های امنیتی و نزدیکی به کریدور استراتژیک «سیلیگوری»، با واکنش منفی دهلی‌نو مواجه شده است.

تحلیل‌گران معتقدند که تا زمانی که شیخ حسینه در هند حضور دارد، برقراری روابط سیاسی کاملاً گرم میان داکا و دهلی‌نو با دشواری‌های ساختاری روبرو خواهد بود.