کاتالوگ جدید ویروس‌ها برای پیش‌بینی پاندمی‌های آینده

شناسایی ویروس‌های خطرناک برای پیش‌گیری از پاندمی‌های آینده

در حالی که جهان همچنان با پیامدهای پاندمی‌های اخیر دست‌وپنجه نرم می‌کند، دانشمندان در تلاشند تا با درک بهتر تاریخچه ویروس‌ها، تهدیدهای احتمالی آینده را پیش‌بینی کنند. تیمی از محققان دانشگاه ادینبورگ به تازگی کاتالوگی از ویروس‌های پرخطر منتشر کرده‌اند که می‌تواند نقشه راهی برای شناسایی «بیماری ایکس» (Disease X) باشد.

اهمیت ویروس‌های RNA در سلامت عمومی

بیشتر پاندمی‌های اخیر ناشی از ویروس‌هایی با ژنوم RNA بوده‌اند. اگرچه هزاران گونه از این ویروس‌ها در طبیعت وجود دارد، اما تنها ۲۳۹ مورد از آن‌ها قادر به آلوده کردن انسان هستند. این کاتالوگ جدید به محققان کمک می‌کند تا ویروس‌هایی را که بیشترین پتانسیل برای ایجاد بحران بهداشت عمومی را دارند، شناسایی کنند.

معیارهای خطر و انتقال

محققان تأکید می‌کنند که صرفاً کشف یک ویروس جدید کافی نیست؛ بلکه قابلیت انتقال آن میان انسان‌ها تعیین‌کننده اصلی خطر است. طبق یافته‌های این مطالعه، ویروس‌ها را می‌توان به دسته‌های زیر تقسیم کرد:

• ویروس‌های مشترک (Zoonotic): ویروس‌هایی که عمدتاً از حیوانات به انسان منتقل می‌شوند اما به ندرت بین انسان‌ها سرایت می‌کنند (مانند هاری).
• ویروس‌های با قابلیت انتقال محدود: ویروس‌هایی که زنجیره انتقال آن‌ها در انسان به دلیل پایین بودن عدد بازتولید (R) به سرعت قطع می‌شود.
• ویروس‌های با توان انتقال بالا: خطرناک‌ترین دسته که از قبل توانایی سرایت انسان به انسان را دارند و می‌توانند به سرعت به یک اپیدمی جهانی تبدیل شوند.

درس‌هایی از تاریخچه پاندمی‌ها

تجربه پاندمی‌های HIV و COVID-19 نشان می‌دهد که شناسایی سریع و درک رفتار ویروس‌ها در مراحل اولیه، نقشی حیاتی در کنترل آن‌ها دارد. به عنوان مثال، در مورد SARS-CoV-2، شباهت‌های ساختاری آن با ویروس‌های انسانی شناخته شده، هشداری برای جامعه علمی بود. محققان معتقدند اگر ویروسی با ویژگی‌های نزدیک به سرخک یا سایر ویروس‌های بسیار مسری ظهور کند، می‌تواند شرایطی به مراتب بحرانی‌تر از پاندمی‌های اخیر ایجاد کند.

«شناسایی و درک ویروس‌های جدید با سرعت بیشتر، می‌تواند از تبدیل شدن یک شیوع محلی به یک پاندمی جهانی جلوگیری کرده و جان میلیون‌ها نفر را نجات دهد.»

این پژوهش بر ضرورت نظارت مستمر و ارتقای توانمندی‌های تشخیصی تأکید دارد تا پیش از آنکه ویروس‌های ناشناخته به تهدیدی جهانی تبدیل شوند، شناسایی و کنترل گردند.