بار ۴.۸ میلیارد دلاری مرگ‌های زودرس بر اقتصاد ایران؛ جاده‌هایی که جوانان را می‌بلعند

تحلیل هزینه‌های اقتصادی مرگ‌ومیر زودرس در ایران

مرگ در هر سنی ضایعه‌ای دردناک است، اما وقوع آن در سنین جوانی و میانسالی به چالشی کلان در سیاست‌گذاری‌های ملی تبدیل می‌شود. بر اساس یک مطالعه مقطعی در سال ۱۴۰۰، مرگ‌ومیر زودرس -یعنی فوت پیش از رسیدن به سن امید به زندگی ۷۶ سال- هزینه‌های اقتصادی سنگینی بر کشور تحمیل کرده است.

بار اقتصادی و بهره‌وری از دست‌رفته

تحلیل‌های اقتصادی با استفاده از روش «سرمایه انسانی» نشان می‌دهد که ارزش مالی سال‌های از دست‌رفته زندگی و بهره‌وری نیروی کار در سال ۱۴۰۰، حدود ۴.۸ میلیارد دلار بوده است. این مبلغ تقریباً معادل یک درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) ایران در آن سال محسوب می‌شود.

مفهوم «بهره‌وری از دست‌رفته» به ارزشی اشاره دارد که فرد در صورت زنده ماندن تا سن بازنشستگی (۶۵ سالگی) برای جامعه تولید می‌کرد.

تفاوت‌های جنسیتی و عوامل مرگ‌ومیر

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۰ حدود ۵۷۰ هزار مرگ در کشور رخ داده است. توزیع هزینه‌های اقتصادی ناشی از این مرگ‌ها به شرح زیر است:

• مردان: ۶۹ درصد از کل هزینه‌های بهره‌وری از دست‌رفته.
• زنان: ۳۱ درصد از کل هزینه‌های بهره‌وری از دست‌رفته.

اختلاف فاحش در این ارقام به دلیل ساختار بازار کار و سنین پایین‌تر مرگ‌ومیر در میان مردان است. همچنین، همه‌گیری کووید-۱۹ باعث شد سهم بیماری‌های تنفسی در مرگ‌ومیرها از ۳ درصد به ۳۰ درصد جهش یابد.

نقش حوادث ترافیکی در از دست رفتن نیروی کار

در حالی که بیماری‌های مزمن اغلب سنین بالا را درگیر می‌کنند، حوادث رانندگی به‌طور مستقیم نیروی کار فعال (گروه سنی ۳۵ تا ۳۹ سال) را هدف قرار می‌دهند. هر مرگ ناشی از این حوادث به‌طور میانگین باعث از دست رفتن بیش از ۳۰ سال زندگی مولد می‌شود، در حالی که این عدد برای بیماری‌های مزمن نظیر دیابت حدود ۱۱ سال است.

ضرورت سرمایه‌گذاری در پیشگیری

نویسندگان این مطالعه تأکید می‌کنند که بخش عمده‌ای از این مرگ‌ومیرها «قابل اجتناب» هستند. پیشنهاد اصلی این پژوهش، تغییر رویکرد منابع مالی از درمان‌های پیچیده به سمت مراقبت‌های اولیه، بهبود ایمنی جاده‌ها و ارتقای سبک زندگی است تا بتوان از اتلاف سرمایه‌های انسانی و اقتصادی جلوگیری کرد.