سینما به مثابه فرمی از اندیشیدن؛ آیا فیلم می‌تواند فلسفه‌ورزی کند؟

نشست تخصصی «سینما به مثابه فرمی از اندیشیدن» با حضور جمعی از اهالی سینما و فلسفه در خانه سینما برگزار شد تا ظرفیت‌های بالقوه سینما در تولید دانش فلسفی مورد واکاوی قرار گیرد.

سینما؛ راه سوم فلسفه‌ورزی

توماس وارتنبرگ، استاد فلسفه کالج مونت هولیوک، در این نشست سینما را فراتر از یک ابزار سرگرمی، راه سومی برای فلسفه‌ورزی دانست. وی با تأکید بر اینکه سینما یک «متن» است، اظهار داشت: «سینما تصویری است که می‌توان با آن بر مفهوم مرگ در فلسفه غلبه کرد. هرکس که فیلمی را تألیف می‌کند، در واقع در حال فلسفه‌ورزی است.»

آزمایشگاه فکری یا ابزار آموزشی؟

مجید پروانه پور، پژوهشگر حوزه فلسفه هنر، در نقد دیدگاه‌های موجود گفت: «وارتنبرگ معتقد است فیلم‌ها صرفاً تصویرگر ایده‌ها نیستند، بلکه خود به مثابه یک آزمایش فکری عمل می‌کنند. با این حال، باید توجه داشت که فیلم‌ها در اثبات گزاره‌های صریح فلسفی ناتوانند و بیشتر به فهم مفاهیم پیچیده و تجربه زیسته کمک می‌کنند.»

محورهای اصلی گفت‌وگو:

• عاملیت فیلم: بررسی اینکه آیا خودِ ساختار فیلم می‌تواند به تنهایی فلسفه‌ورزی کند.
• زبان سینما: ضرورت آموزش زبان خاص سینمای مدرن برای درک عمیق‌تر آثار هنری.
• تعامل هنرمند و فیلسوف: هنرمند امکان اندیشیدن را فراهم می‌کند و فیلسوف با مفهوم‌سازی، آن تجربه را به ساحت فلسفه وارد می‌سازد.

سینما به عنوان یک آزمایشگاه بصری، ظرفیت‌های بی‌بدیلی برای گسترش افق‌های فلسفی و خلق مفاهیم نو دارد که نیازمند مطالعات میان‌رشته‌ای مستمر است.