رقابت مراکش و الجزایر؛ نیروی محرکه بازتعریف سیاست‌های اروپایی در شمال آفریقا

رقابت استراتژیک میان مراکش و الجزایر به عاملی تعیین‌کننده در شکل‌دهی سیاست‌های خارجی قدرت‌های اروپایی در منطقه مغرب تبدیل شده است. تحولات اخیر در دیپلماسی پاریس، مادرید و برلین نشان می‌دهد که نزدیکی به یکی از این دو کشور، پیامدهای مستقیم و قابل‌توجهی برای روابط با دیگری به همراه دارد.

محور اصلی منازعه: صحرای غربی

هسته اصلی این رقابت، مسئله صحرای غربی است. مراکش با کنترل بخش عمده‌ای از این قلمرو، به رسمیت شناختن حاکمیت خود را به عنوان آزمونی برای شرکای بین‌المللی تعریف کرده است. در مقابل، الجزایر با حمایت از جبهه پولیساریو، هرگونه حمایت اروپایی از مواضع رباط را با واکنش‌های تند دیپلماتیک پاسخ می‌دهد.

تغییر رویکرد فرانسه و اسپانیا

فرانسه و اسپانیا به عنوان دو بازیگر کلیدی، با اتخاذ مواضعی که به نفع مراکش متمایل است، با تنش‌های جدی در روابط با الجزایر مواجه شده‌اند. این کشورها اکنون در یک «بازی موازنه» گرفتار شده‌اند:

• فرانسه: با حمایت از طرح خودمختاری مراکش، همکاری‌های استراتژیک خود را در حوزه‌های انرژی، امنیت و مهاجرت با رباط گسترش داده است، حتی با وجود فشارهای ناشی از اتهامات جاسوسی.
• اسپانیا: پس از تغییر موضع در سال ۲۰۲۲، تلاش‌های گسترده‌ای را برای ترمیم روابط با الجزایر آغاز کرده تا دسترسی خود به منابع انرژی این کشور را حفظ کند.

تلاش الجزایر برای تنوع‌بخشی به شرکا

الجزایر با درک این واقعیت که نمی‌تواند قدرت‌های غربی را به بازگشت از مواضع خود مجبور کند، به دنبال گسترش دایره شرکای اروپایی خود است. سفر اخیر رئیس‌جمهور الجزایر به برلین و تمرکز بر همکاری‌های انرژی، از جمله صادرات هیدروژن، نشان‌دهنده تلاش آگاهانه این کشور برای کاهش وابستگی به محورهای سنتی دیپلماتیک و ایجاد اهرم‌های فشار جدید در برابر رقیب منطقه‌ای خود است.

«رقابت مراکش و الجزایر دیگر یک موضوع محلی نیست؛ این تنش‌ها اکنون ساختار تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی اروپا در شمال آفریقا را بازسازی می‌کند.»