توافق هسته‌ای آمریکا و عربستان؛ چراغ سبز ترامپ به غنی‌سازی اورانیوم در ریاض

توافق هسته‌ای آمریکا و عربستان؛ تغییری بزرگ در سیاست‌های منع اشاعه

دولت ایالات متحده به ریاست دونالد ترامپ با توافقی موافقت کرده است که به عربستان سعودی اجازه می‌دهد برنامه هسته‌ای غیرنظامی خود را توسعه دهد. این توافق که شامل امکان غنی‌سازی اورانیوم در خاک عربستان است، چرخشی قابل‌توجه در سیاست‌های دیرینه واشنگتن در حوزه منع اشاعه هسته‌ای محسوب می‌شود.

جزئیات توافق ۳۰ ساله

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این توافق ۳۰ ساله به شرکت‌های آمریکایی، از جمله غول انرژی هسته‌ای وستینگهاوس، اجازه می‌دهد در ساخت و توسعه زیرساخت‌های هسته‌ای عربستان مشارکت کنند. یکی از بندهای کلیدی این توافق، اجازه به عربستان برای پیگیری غنی‌سازی اورانیوم در داخل کشور پس از انجام مطالعات مشترک است.

چالش‌های نظارتی و نگرانی‌های امنیتی

کارشناسان حوزه منع اشاعه نسبت به این توافق ابراز نگرانی کرده‌اند. در مقایسه با استاندارد طلایی (توافق ۱۲۳ با امارات در سال ۲۰۰۹ که غنی‌سازی را ممنوع می‌کرد)، توافق پیشنهادی با عربستان سخت‌گیری‌های کمتری دارد. برخی نکات نگران‌کننده عبارتند از:

• احتمال عدم الزام به اجرای پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
• وابستگی تضمین‌های امنیتی به روابط دوجانبه واشنگتن و ریاض
• نگرانی از تبدیل دانش غیرنظامی به توانمندی‌های نظامی در آینده

استدلال دولت و مسیر پیش‌رو در کنگره

دولت ترامپ هدف از این توافق را حفظ نفوذ آمریکا در منطقه خلیج فارس و جلوگیری از گسترش نفوذ رقبای استراتژیک در عربستان عنوان کرده است. با این حال، این توافق باید به تصویب کنگره برسد. قانون‌گذاران آمریکایی با چالش‌های مهمی روبرو هستند:

اگر کنگره این توافق را مسدود نکند، ممکن است استانداردهای جهانی منع اشاعه هسته‌ای تضعیف شده و سوابق منفی برای سایر کشورها ایجاد شود.

مخالفان در کنگره هشدار داده‌اند که اجازه غنی‌سازی می‌تواند راه را برای دستیابی عربستان به سلاح هسته‌ای در صورت تغییر معادلات منطقه‌ای هموار کند.