جنجال گوشواره‌های باستانی؛ نقد تند کارشناسان به استفاده از میراث ایران در هالیوود

جنجال گوشواره‌های باستانی؛ وقتی تاریخ ایران در مرکز توجه قرار می‌گیرد

استفاده زندیا، بازیگر سرشناس سینما، از گوشواره‌هایی که گفته می‌شود از قطعات باستانی ایران با قدمتی متعلق به هزاره اول پیش از میلاد ساخته شده‌اند، موجی از انتقادات و بحث‌های علمی را در محافل میراث فرهنگی برانگیخته است.

منشأ بحث‌برانگیز یک زیورآلات

این گوشواره‌ها که توسط یک گالری در لندن به این بازیگر قرض داده شده بود، از پلاک‌های طلایی تشکیل شده که به گنجینه زیویه در شمال غرب ایران نسبت داده می‌شوند. طبق گزارش‌ها، این قطعات توسط یک جواهرساز لندنی با الماس و طلای زرد ترکیب شده‌اند تا به عنوان یک اثر هنری مدرن به نمایش درآیند.

درخواست برای شفافیت در مالکیت

در پی این اقدام، کارشناسان و پژوهشگران با راه‌اندازی کمپین‌هایی، خواستار انتشار جزئیات دقیق درباره منشأ (Provenance) این آثار شده‌اند. منتقدان تأکید دارند که حتی اگر مالکیت این اشیاء از نظر قانونی در بازارهای هنری لندن تأیید شده باشد، این موضوع نمی‌تواند ادعاهای فرهنگی ملت‌هایی را که این آثار بخشی از تاریخ آن‌هاست، نادیده بگیرد.

«مالکیت قانونی به تنهایی ادعاهای فرهنگی مردمی را که این اشیاء تجسم تاریخ آن‌هاست، از بین نمی‌برد.»

چالش‌های تجارت عتیقه

این واقعه تنها نوک کوه یخ در بازار گسترده و گاه مبهم تجارت عتیقه‌های باستانی است. کارشناسان هشدار می‌دهند که درصد بالایی از آثار باستانی موجود در بازار، فاقد مدارک معتبر هستند و احتمال می‌رود بسیاری از آن‌ها از طریق حفاری‌های غیرقانونی به دست آمده باشند.

جدول وضعیت آثار باستانی در بازار

این جنجال فرصتی دوباره برای جامعه جهانی فراهم کرده است تا درباره اخلاق در نمایش و مالکیت آثار باستانی که از بستر تاریخی خود جدا شده‌اند، بازنگری کنند.