تغییر معادلات منطقه‌ای؛ چرا مسیر عربستان در «توافق ابراهیم» تغییر کرد؟

تحولات جدید در مسیر عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل

مسیر پیوستن عربستان سعودی به «توافق ابراهیم» که پیش از رویدادهای هفتم اکتبر در آستانه نهایی شدن قرار داشت، اکنون با تغییرات بنیادین در معادلات منطقه‌ای مواجه شده است. تحلیل‌گران بر این باورند که اولویت‌های استراتژیک ریاض در سایه تحولات اخیر به شدت دگرگون شده است.

پیش‌شرط‌های ریاض و موانع موجود

عربستان سعودی برای عادی‌سازی روابط، چهار پیش‌شرط اصلی تعیین کرده بود که اکثر آن‌ها، از جمله دریافت تجهیزات نظامی پیشرفته، با موافقت ضمنی طرف‌های غربی همراه شده بود. با این حال، چالش اصلی در شرط چهارم نهفته بود که شامل امتیازات خاص در کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی می‌شد؛ امتیازی که در آن مقطع با مخالفت جدی نتانیاهو مواجه شد.

تأثیر معادلات جنگ و بازگشت ترامپ

با بازگشت ترامپ به عرصه سیاست، تلاش‌ها برای احیای این توافق مجدداً آغاز شد، اما دو عامل کلیدی مانع از پیشرفت آن گردید:

• مخالفت با انتظارات عربستان: تداوم درخواست‌های ریاض با رویکرد جدید ترامپ همخوانی نداشت.
• تغییر معادلات جنگ: معادلات حاکم بر درگیری‌های مرتبط با ایران، اولویت‌های امنیتی و سیاسی عربستان را به کلی تغییر داده است.

عربستان در مسیر توافق ابراهیم بسیار پیشرفت کرده بود و اگر رخدادهای هفتم اکتبر نبود، به تعبیر بایدن، تنها دو تا سه هفته با نهایی شدن توافق فاصله داشت.